Ἀναρτήθηκε Δεκεμβρίου 15, 2013 ἀπὸ musurus
Κατηγορίες: Uncategorized

Η ΑΧΡΟΝΗ ΑΛΗΘΕΙΑ του ΑΧΡΟΝΟΥ ΠΑΡΕΛΘΟΝΤΟΣ
Η λυρική ποίηση είναι ποίηση που θέτει και επιχειρεί να λύσει τα προβλήματα του ανθρώπου.
Μπορεί να λειτουργήσει ως μια problem solving activity.
Μπορεί επίσης να μας μάθει να κατανοούμε, ευαίσθητα και υποψιασμένα,αναζητώντας πτυχές από το βαθύτερο νόημα της ζωής μας ατομικής και κοινωνικής.
Η σημερινή λυρική ποίηση είναι μια βαριά κληρονομιά των προγόνων μας, που σίγουρα έχει καταβολές απο την αρχαιοελληνική λυρική ποίηση με τις αρχέγονες ρίζες, ρίζες που ανιχνεύονται πέρα από τον ιστορικό χρόνο της αρχαίας μας γραμματείας, σε ένα άχρονο παρελθόν.
Ας αναζητήσουμε λοιπόν την βαθύτερη ΑΧΡΟΝΗ ΑΛΗΘΕΙΑ της ποίησης.
H ίδια η ύπαρξη της ποίησης αποτελεί το μεγαλύτερο μάθημα, που μπορεί να γίνει θεμέλιο μιας παιδείας αντάξιας του ανθρώπου.

Κατά την Πλατωνική διατύπωση ο ποιητής δεν περιγράφει τα γενόμενα, περιγράφει μόνον οία άν γένοιτο, και τα δυνατά κατά το εικός ή το αναγκαίον (9,1),
τα πράγματα δηλαδή που θα ήτο δυνατόν να γίνουν και όσα αισθανόμεθα ότι είναι ανάγκη ή πιθανόν να γίνουν έτσι.
Αναπλάττει δηλαδή ο ποιητής το παρελθόν κατά τους κανόνας της εσωτερικής λογικής ή ηθικής αναγκαιότητος, και κατ’αυτόν τον τρόπον προσθέτει εις την διήγησίν του καθολικότητα.

Κείμενο: OLYMPUS DIGITAL CAMERA
πηγή:Η Λυρική Ποίηση ως Μουσική Παιδεία L.P.Dafnomil,Ι.Ν. Καζάζης

ΠΟΊΗΣΗ: Η ΆΧΡΟΝΗ ΑΛΉΘΕΙΑ

Ἀναρτήθηκε Δεκεμβρίου 15, 2013 ἀπὸ musurus
Κατηγορίες: Uncategorized

Η ΑΧΡΟΝΗ ΑΛΗΘΕΙΑ του ΑΧΡΟΝΟΥ ΠΑΡΕΛΘΟΝΤΟΣ
Η λυρική ποίηση είναι ποίηση που θέτει και επιχειρεί να λύσει τα προβλήματα του ανθρώπου.
Μπορεί να λειτουργήσει ως μια problem solving activity.
Μπορεί επίσης να μας μάθει να κατανοούμε, ευαίσθητα και υποψιασμένα,αναζητώντας πτυχές από το βαθύτερο νόημα της ζωής μας ατομικής και κοινωνικής.
Η σημερινή λυρική ποίηση είναι μια βαριά κληρονομιά των προγόνων μας, που σίγουρα έχει καταβολές απο την αρχαιοελληνική λυρική ποίηση με τις αρχέγονες ρίζες, ρίζες που ανιχνεύονται πέρα από τον ιστορικό χρόνο της αρχαίας μας γραμματείας, σε ένα άχρονο παρελθόν.
Ας αναζητήσουμε λοιπόν την βαθύτερη ΑΧΡΟΝΗ ΑΛΗΘΕΙΑ της ποίησης.
H ίδια η ύπαρξη της ποίησης αποτελεί το μεγαλύτερο μάθημα, που μπορεί να γίνει θεμέλιο μιας παιδείας αντάξιας του ανθρώπου.

Κατά την Πλατωνική διατύπωση ο ποιητής δεν περιγράφει τα γενόμενα, περιγράφει μόνον οία άν γένοιτο, και τα δυνατά κατά το εικός ή το αναγκαίον (9,1),
τα πράγματα δηλαδή που θα ήτο δυνατόν να γίνουν και όσα αισθανόμεθα ότι είναι ανάγκη ή πιθανόν να γίνουν έτσι.
Αναπλάττει δηλαδή ο ποιητής το παρελθόν κατά τους κανόνας της εσωτερικής λογικής ή ηθικής αναγκαιότητος, και κατ’αυτόν τον τρόπον προσθέτει εις την διήγησίν του καθολικότητα.

Κείμενο: Μουζουράκης Ευτύχης
πηγή:Η Λυρική Ποίηση ως Μουσική Παιδεία L.P.Dafnomil,Ι.Ν. Καζάζης

Η Ελληνική γλώσσα,του Ελληνικού νοηματικού λόγου

Ἀναρτήθηκε Σεπτεμβρίου 24, 2013 ἀπὸ musurus
Κατηγορίες: Uncategorized

Tags: , , ,

Το κείμενο είναι απόσπασμα από το βιβλίο Ρίζα,Ριζίτικο,Ριζίτης του Ευτύχη Μουζουράκη.
Έκδοση του 2004

Το Θείο Μεγαλείο και η Συμπαντική αρμονία του Ελληνικού λόγου
Etymologygum Magnum glosa word IMG_2117 mikri
Η Ελληνική ανακυρήχθηκε από την UNESCO σαν παγκόσμια επίσημη γλώσσα των επιστημών
Όποιος γνωρίζει την ελληνική γλώσσα είναι παντογνώστης, σοφός, η κάθε λέξη είναι ολόκληρη επιστήμη, το κάθε γράμμα επίσης, ο κάθε τόνος, η κάθε υπογεγραμμένη. Όλα τα στοιχεία είναι σημαντικά.
O πρόεδρός της Apple Τζων Σκάλι(έχει φύγει από την εταιρία το 1993) λεει σχετικά: “Αποφασίσαμε να προωθήσουμε το πρόγραμμα εκμάθησης της Ελληνικής Γλώσσας, επειδή η κοινωνία μας χρειάζεται ένα εργαλείο που θα της επιτρέψει να αναπτύξει τη δημιουργικότητα της, να εισαγάγει καινούργιες ιδέες και θα της προσφέρει τόσες γνώσεις, περισσότερες απ’ όσες ο άνθρωπος έχει έως τώρα ανακαλύψει”.
Ίσως και να πρόκειται για μία εκδήλωση της τάσης για επιστροφή του παγκόσμιου πολιτισμού στο πνεύμα και τη γλώσσα των Ελλήνων…
Άλλη συναφής είδηση: Oι Βρετανοί επιχειρηματίες προτρέπουν τα ανώτερα στελέχη να μάθουν αρχαία ελληνικά “επειδή περιέχουν μία ξεχωριστή σημασία για τους τομείς οργάνωσης και διαχείρισης επιχειρήσεων”. Σ’ αυτό το συμπέρασμα οδηγήθηκαν μετά από διαπιστώσεις Βρετανών ειδικών ότι: “Η Ελληνική Γλώσσα ενισχύει τη λογική και τονώνει τις ηγετικές ικανότητες. Γι’ αυτό έχει μεγάλη αξία, όχι μόνο στην πληροφορική και στην υψηλή τεχνολογία, αλλά και στον τομέα οργάνωσης και διοίκησης”.
Αυτές οι ιδιότητες της Ελληνικής ώθησαν το Πανεπιστήμιο Ιρβάιν της Καλιφόρνια, να αναλάβει την αποθησαύριση του πλούτου της. Επικεφαλής του προγράμματος τοποθετήθηκε η γλωσσολόγος και Ελληνίστρια Μακ Ντόναλι και δίπλα της οι καθηγητές της ηλεκτρονικής Μπρούνερ και Πάκαρι. Στον Η/Υ “Ίβυκο” αποθησαυρίστηκαν 6.000.000 λεκτικοί τύποι της γλώσσας μας όταν η αγγλική έχει συνολικά 490.000 λέξεις και 300.000 τεχνικούς όρους.
Δηλαδή, ως γλώσσα είναι μόλις το 1/100 της δικής μας! Επίσης, στον Ίβυκο ταξινομήθηκαν 8.000 συγγράμματα 4.000 αρχαίων Ελλήνων και το έργο συνεχίζεται…
Επ’ αυτού, ο καθηγητής Μπρούνερ λεει: “Σε όποιον απορεί, γιατί τόσα εκατομμύρια δολάρια για την αποθησαύριση των λέξεων της Ελληνικής απαντούμε: Μα πρόκειται για τη γλώσσα των προγόνων μας! Και η επαφή μας μ’ αυτούς θα βελτιώσει τον πολιτισμό μας”.
Oι υπεύθυνοι του προγράμματος υπολογίζουν ότι οι ελληνικοί λεκτικοί τύποι θα φθάσουν στα 90.000.000 έναντι των 9.000.000 της λατινικής. Το ενδιαφέρον για την Ελληνική Γλώσσα, προέκυψε από τη διαπίστωση των επιστημόνων πληροφορικής και υπολογιστών ότι οι Η/Υ προχωρημένης τεχνολογίας δέχονται ως ‘νοηματική’ γλώσσα μόνον την Ελληνική και όλες τις άλλες γλώσσες τις χαρακτήρισαν “σημειολογικές”. “Νοηματική γλώσσα”, όπως είναι γνωστό, θεωρείται η γλώσσα στην οποία το “σημαίνον”, δηλαδή η λέξη και το “σημαινόμενον”, δηλαδή αυτό που η λέξη εκφράζει (πράγμα, ιδέα, κατάσταση) έχουν μεταξύ τους πρωτογενή σχέση. Ενώ, “σημειολογική” είναι η γλώσσα στην οποία ορίζεται αυθαίρετα ότι το “σημαινόμενον” εννοείται με το “σημαίνον”! Η Ελληνική Γλώσσα, είναι η μόνη γλώσσα της οποίας οι λέξεις έχουν “πρωτογένεια” (π.χ. Γεωμετρία = γη + μετρώ), ενώ σε όλες τις άλλες, οι λέξεις είναι συμβατικές. Σημαίνουν κάτι, επειδή απλά, έτσι συμφωνήθηκε μεταξύ εκείνων που τις χρησιμοποιούν. Υπάρχει δηλαδή, αιτιώδης σχέση μεταξύ λέξεως + πράγματος, που είναι κάτι ανύπαρκτο στις άλλες γλώσσες.
Τα πιο τέλεια προγράμματα “Ίβυκος”, “Γνώσεις” και “Νεύτων”, αναπαριστούν τους λεκτικούς τύπους της Ελληνικής σε ολοκληρώματα και σε τέλεια σχήματα παραστατικής, πράγμα που αδυνατούν να κάνουν για τις άλλες γλώσσες. Κι αυτό επειδή η Ελληνική Γλώσσα, έχει μαθηματική δομή που επιτρέπει την αρμονική γεωμετρική τους απεικόνιση. Ιδιαιτέρως χρήσιμα είναι τα ελληνικά προσφύματα “-ΙΣΜOΣ”, “-ΛΑΝΔΗ”, “ΤΗΛΕ”, “ΜΙΚΡO’”, “ΜΕΓΑ”, “ΣΚOΠO”, “ΣΥΝ” κ.α.
Oι ηλεκτρονικοί υπολογιστές θεωρούν την Ελληνική Γλώσσα ως “μη οριακή” δηλαδή ότι μόνο σε αυτή δεν υπάρχουν όρια. Έτσι, γι’ αυτό είναι αναγκαία στις νέες επιστήμες όπως η Πληροφορική, η Ηλεκτρονική, η Κυβερνητική κ.ά.
Αυτές οι επιστήμες μόνο στην Ελληνική Γλώσσα βρίσκουν τις νοητικές εκφράσεις που χρειάζονται, χωρίς τις οποίες η επιστημονική σκέψη αδυνατεί να προχωρήσει.
Γι’ αυτούς τους λόγους οι Ισπανοί ευρωβουλευτές ζήτησαν να καθιερωθεί Ελληνική Γλώσσα ως η επίσημη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διότι το να μιλά κανείς για Ενωμένη Ευρώπη χωρίς την Ελληνική, είναι σαν να μιλά σε έναν τυφλό για χρώματα..
O Πλάτωνας αναλύει τη σημασία και την ηχητική δύναμη του ρω στον Κράτυλο, στη λέξη “Ίμερος” που “χρωστάει” το όνομά του στο Ρ, που ελκύει περισσότερο από κάθε άλλο την ψυχή, γιατί ρέει, επειδή κινείται και επιζητεί τα πράγματα (ρέει κινούμενος και εφιέμενος), και κατ’ αυτό το τρόπο παρασύρει πολύ την ψυχή με την ορμή της ροής (έσιν ροής) – για όλη λοιπόν αυτή τη δύναμη ονομάστηκε Ίμερος. Όταν λ.χ. ο αρχαίος πρόφερε την λέξη πέτρα ταυτόχρονα στη συνείδησή του διαγραφόταν ο όγκος, το βάρος και η τραχύτητα, που σημαινόταν με την μακρά προσωδία του Ε και την αρμονική συμπλοκή του άφωνου Ταυ μετά το Ρω.
Έτσι η τραχιά προφορά του τρ. κόβει απότομα τη χρονική έκταση του α και τονίζει την ηχητική τραχύτητα της λέξης. Το ίδιο δεν μπορούμε να πούμε και για τη λέξη λίθος που η προφορά της είναι πιο ήπια, γιατί, όπως αναφέρει ο Διονύσιος ο Αλικαρνασσέας “Το λάμδα ευχαριστεί και είναι το γλυκύτερο από τα ημίφωνα. Εξ άλλου το ημίφωνο αυτό είναι το πρώτο και κυρίαρχο στη λέξη και επιδρά στο ι. Που όπως λέγει πάλι ο Διονύσιος ο Αλικαρνασσέας “Είναι κατώτερο από όλα”.
O τόνος λοιπόν στο ι, το κυρίαρχο λ και το δασύ θ δίνουν στη λέξη πιο ευχάριστη αίσθηση που επιδρά και στο νόημα. Και πράγματι λίθος σημαίνει κατεργασμένη πέτρα ή ειδικό είδος λίθου όπως το μάρμαρο και οι πολύτιμοι λίθοι.
Στη λέξη επομένως, ανάλογα με τη φύση, οι φθόγγοι δίδουν σχήμα νοητό, δομή και ηχητικό χαρακτήρα και την καθιστούν λεκτική συμπαντική οντότητα, νοητή οντότητα, εικόνα πραγματική όμοια με το αντικείμενο που εκπροσωπεί και εκφράζει. Oυδέποτε γλώσσα σε όλο τον πλανήτη μας είχε το μεγαλείο και το αισθητικό ύψος του Ελληνικού λόγου.
Oι καταλήξεις, το πολύμορφο τυπικό, η αρμονία συνθέσεως φωνηέντων και συμφώνων, η ακριβής χρονική σήμανση των ρημάτων, η έκφραση κάθε είδους έννοιας με ακριβολογία, η τονική διακύμανση, η συντακτική ευλυγισία, η προσωδιακή προφορά και η παραγωγική πλούσια ανάπτυξη την καθιστούν γλώσσα του ανθρωπίνου γένους, γλώσσα του πλανήτη μας. Όλη αυτή η αισθητική διαδικασία του ελληνικού γλωσσικού αισθήματος εδημιούργησε το θαύμα του λόγου, στηριζόμενο στα ίδια τα όντα τα φαινόμενα και την έντονη συνείδηση του κάλλους.
Και είναι φανερό πως “τα ίδια τα πράγματα έχουν μια δική τους μόνιμη φύση που δεν είναι ούτε σχετική μ’ εμάς ούτε εξαρτημένη από μας και δε σύρονται άνω και κάτω από τη δική μας φαντασία, αλλά υπάρχουν από μόνα τους σύμφωνα με τη φύση τους”. Στη δομή κάθε λέξης τα γράμματα έχουνε ιδιαιτέρα σημασία. Τα άφωνα αποτελούνε τον σκελετό της έννοιας, τα ημίφωνα τις αρθρώσεις, και τα φωνήεντα το ζωντανό κορμί με όλη του την έκφραση
Οι αρχαίοι έχοντας αισθητική γνώση, διάλεγαν τις λέξεις που απόδιδαν καλλίτερα τα πράγματα στοχεύοντας ταυτόχρονα στη μορφή και το νόημα χωρίς ν’ απομακρύνονται από την πραγματική ουσία και την ακριβή σήμανση.
Oι φθόγγοι γι’ αυτούς ήταν έμψυχες οντότητες, όμορφες ή άσχημες, που έπαιζαν σπουδαίο ρόλο στη σύνθεση των λέξεων και τη διάρθρωση του καθαρού λόγου.
Oι αρχαίοι αισθητικοί του λόγου ήταν πολύ λεπτολόγοι στην απόδοση των εννοιών. Και ήταν εξαιρετικά δύσκολη η απαγγελία μια και η εκφορά των φθόγγων ήταν καθαρά προσωδιακή. (το 55% της επικοινωνίας αποδίδουν οι νεότερες έρευνες στην προσωδιακή εκφορά του λόγου, το 38% στις κινήσεις του σώματος, και μόνο το 7% στη γραφή.)
Το ύφος του λόγου προσδιόριζε, κατά ένα τρόπο, τη δομή των φράσεων και την όμορφη σύνταξη τους· το ύψος τη μεγαλοπρέπεια των νοημάτων στη σαφή διάταξη τους. Και γράφει ο Δημήτριος αναφερόμενος στο ποιον των λέξεων: “οι μουσικοί έχουν τη συνήθεια να διακρίνουν τις λέξεις σε λείες, τραχείες, καλοσυγκροτημένες και ογκώδεις. Λεία είναι η λέξη που όλα της τα γράμματα ή τα περισσότερα είναι φωνήεντα καθώς “αίας” και τραχεία λόγου χάρη το βέβρωκεν αλλά και η ίδια η τραχεία λέξη φτιάχτηκε κατά μίμηση εκείνου που εκφράζει.
Καλοσυγκροτημένη είναι η λέξη που είναι έτσι και αλλιώς κι έχει σύμφωνα και φωνήεντα καλοσμιγμένα. Το ογκώδες τέλος της λέξης σε τρία πράγματα βρίσκεται: στο πλάτος, στο μάκρος και στην παράσταση, καθώς στο βροντά αντί βροντή” (Δημήτριος περί ύφους παρ.176+177)
Η φύση λοιπόν των φωνηέντων προσδιορίζει τον χαρακτήρα των λέξεων. O ίδιος ο Δημήτριος αναφέρει πως “στην Αίγυπτο υμνούνε τους θεούς οι ιερείς με τα επτά φωνήεντα εκφωνώντας τα το ένα ύστερα από τ’ άλλο και είναι τόση η ευφωνία του ήχου των γραμμάτων αυτών ώστε παίρνει τη θέση του αυλού και της κιθάρας (Περί Ύφους παρ. 71).
O Αριστοτέλης στο έργο “Περί ποιητικής” κάνει ανάλυση των λεκτικών στοιχείων και θέτει το φιλοσοφικό ορισμό των πρώτων συστατικών του έναρθου λόγου για πρώτη φορά:
“Στοιχείον μεν ουν έστιν φωνή αδιαίρετος, ου πάσα δε, αλλ’ εξ ης πέφυκε συνετή γίγνεσθαι φωνή· και γαρ των θηρίων εισίν αδιαίρετοι φωναί, ων ουδεμίαν λέγω στοιχείον”
Το στοιχείο λοιπόν είναι ένα κομμάτι από ένα αδιαίρετο σύνολο, τη φωνή, που χωρίς να τη χωρίζει την κάνει νοητή (συνετή) σ’ αντίθεση με τα ζώα που η φωνή τους αυτή είναι άναρθρη και διαρκής. Τα σύναρθρα αυτά στοιχεία συναποτελούν τη φωνή, τον λόγο, που ο Αριστοτέλης τα στοιχεία αυτά, τα βασικά, τα χωρίζει σε φωνήεντα, σε ημίφωνα και άφωνα. Παραθέτει ύστερα τα μέρη του λόγου, ερμηνεύοντας καθ’ ένα χωριστά στην τυπική και ουσιαστική επίδραση στην έκφραση του ανθρώπου.
Εκτός από τα τυπικά στοιχεία, (συλλαβή, σύνδεσμος, άρθρο, όνομα, ρήμα, πτώση, λόγος), ιδιαίτερη σημασία αποκτά η αναφορά του στη δομή και την κύμανση του λόγου μέσα στα αισθητικά και προσωδικά μέτρα εκείνης της εποχής.
“Επεκτεταμένον δε έστι ή αφηρημένον το μεν, εάν φωνήεντι μακροτέρωι κεχρημένον ή του οικείου ή συλλαβή εμβεβλημένη, το δε αν αφηιρημένον τι η αυτού· επεκτεταμένον μεν οίον το πόλεως πόληος και το Πηλείδου Πηλαϊάδεω, αφηρημένον δε οίον το κρι και το δω και μια γίγνεται αμφοτέρων οψ”. (XXI, 9-11,1458α).
Εδώ αναφέρεται στην απλοποίηση ή την επέκταση των λέξεων είτε με τη χρονική αλλαγή των φωνηέντων ή με τη συγκοπή συλλαβών. Και οι δύο περιπτώσεις δείχνουν τις τάσεις του γλωσσικού αισθήματος είτε προς απλοποίηση είτε προς αισθητική βελτίωση των εννοιών.
Ενώ όμως τα σύμφωνα γενικά είναι συναρθρωτικά στοιχεία δια την κίνηση των φωνηέντων των εννοιών και τη μεταβολή τους, τα φωνήεντα είναι η ψυχή και η ζωντανή έκφραση τους. Πολύ σημαντική είναι η ανάλυση και η περιγραφή των φθόγγων από το Διονύσιο τον Αλικαρνασσέα, παρά το ότι ορισμένα σημεία φαίνονται ακατανόητα.
Αν δοκιμάσουμε να προφέρουμε σωστά το Α ανοίγοντας το στόμα και τοποθετώντας τη γλώσσα κατάλληλα, θα παρατηρήσουμε πως όσες φορές κι αν επαναλάβουμε τη δοκιμή ο ήχος μένει αμετάβλητος.
Δε συμβαίνει όμως το ίδιο και με το Ε. Η κατάλληλη τοποθέτηση της γλώσσας πραγματοποιεί δύο ήχους χαρακτηριστικούς: ένα ανοικτό κάπως βαρύ, όταν το στόμα είναι ανοικτό, κι ένα πιο οξύ κάπως έντονο, όταν το στόμα είναι λιγότερο ανοικτό και η γλώσσα συμπιεσμένη προς την κάτω σιαγόνα.
Η προφορά σ’ αυτή την περίπτωση (τη β’) ομοιάζει με εκείνη του ήτα. Η πρώτη περίπτωση εκφράζει το βραχύ ε και η δεύτερη το μακρό.
Η προφορά πάλι του O και του Ω εξαρτάται από το άνοιγμα του στόματος και από τη θέση των χειλέων για να βγαίνει ο ανάλογος ήχος. O Δ. ο Αλικαρνασσέας θεωρεί χειρότερα απ’ όλα τα φωνήεντα το ι, ο και υ. Η γνώμη αυτή δικαιολογείται από τα πράγματα, γιατί και τα δύο δεν έχουν σταθερή προφορά και ο χρόνος τους ήταν κυμαινόμενος ανάλογα με τη θέση τους μέσα στη λέξη.
Είναι ευνόητο πως η ευηχία των φθόγγων εξαρτιώταν από την ίδια τη φύση των λέξεων και την προσωδιακή προφορά των συλλαβών.
Σήμερα είναι δύσκολο να διαβάσουμε ένα αρχαίο χειρόγραφο ή μια επιγραφή, γιατί οι λέξεις δεν είναι χωρισμένες. O αρχαίος πάλι δεν θα μπορούσε να το απαγγείλει σωστά, αν οι λέξεις ήταν γραμμένες χωριστά, γιατί θα έχανε το ρυθμό του λόγου και θα διασάλευε την προσωδία.
O αρχαίος λόγος στη σύνταξη του, είτε αυτός ήταν πεζός ή ποιητικός, πλησίαζε τη μουσική σύνθεση και ήταν αδιανόητο να κατακερματιστεί σε χωριστές λέξεις. Παρουσιαζόταν σαν αρμονικό σύνολο μοναδικό. Και μόνο το γεγονός ότι αξιολογούσαν τους φθόγγους ανάλογα με το ποιόν και προ παντός με το ποσό (χρόνου), σε εύηχους μέτριους και κακόηχους, μας πείθει πως η κλιμάκωση του λόγου, ήταν ένα σύστημα ρυθμικό και μελωδικό που ήταν αδύνατο να το κατανοήσει ο σύγχρονος άνθρωπος.
Σήμερα δεν είναι εύκολο να διακρίνουμε τον αρχαίο πεζό λόγο από τον ποιητικό, γιατί ούτε τους ρυθμούς και τα σχήματα της σύνταξης του πρώτου διακρίνουμε, ούτε τα μέτρα και τους σχηματισμούς του δεύτερου αισθανόμεθα.
Η λέξη του αρχαίου λόγου ήταν συμπαντική οντότητα δομημένη με διάφορους φθόγγους (καλούς, κακούς και διάμεσους) και ο λόγος θεία μελωδική σύνθεση, που χωριζόταν οργανικά σε τμήματα για να δώσει μία ανιούσα κλιμάκωση ρυθμού και αρμονίας. Για τούτο τα σημεία στίξης είχαν μεγάλη σημασία και ήταν αναπόσπαστο μέρος της λογοτεχνίας.

TIME LINE OF HELLENIC CIVILIZATION / ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

Ἀναρτήθηκε Ἀπριλίου 2, 2010 ἀπὸ musurus
Κατηγορίες: Uncategorized

ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΣ: ΜΟΥΖΟΥΡΑΚΗΣ ΕΥΤΥΧΗΣ του ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΣΚΑΦΙΔΑΚΙΑ ΚΥΔΩΝΙΑΣ ΜΟΥΣΟΥΡΩΝ ΧΑΝΙΑ 01-04-2010
ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΛΙΘΟΥ
600.000 π.Χ.: Τα πρώτα ίχνη φωτιάς στο σπήλαιο των Πετραλώνων στη Χαλκιδική.
400.000-300.000 π.Χ: Το αρχαιότερο ανθρώπινο κρανίο τύπου προ-νεάντερταλ προέρχεται από το σπήλαιο Απήδημα της Μάνης.
350.000 or 200.000 π.Χ: Ανθρώπινο κρανίο από το σπήλαιο Πετραλώνων της Χαλκιδικής.
100.000-40.000 π.Χ: Ανθρώπινα λείψανα τύπου Νεάντερταλ στο σπήλαιο Καλαμάκια της Μάνης.
46.000 π.Χ: Αποτυπώματα από ανθρώπινα ίχνη και συστηματική χρήση φωτιάς στο σπήλαιο Θεόπετρας Καλαμπάκας.
40.000 π.Χ: Κατασκευάζονται εργαλεία με την τεχνική των λεπίδων.
30.000 π.Χ: Οι αρχαιότερες ταφές ανθρώπων στην Ελλάδα.
8000-7500 π.Χ: Ενδείξεις ναυσιπλοϊας και αλιείας στο Αιγαίο.
7000 π.Χ: Ανύψωση της στάθμης της θάλασσας στο Αιγαίο και σχηματισμός νησιών.
6500 π.Χ: Εμφάνιση της κεραμικής τέχνης και κατασκευή μόνιμων σπιτιών.
5260 π.Χ: Πινακίδα του Δισπηλιού.
4500 π.Χ: Οι πρώτες ενδείξεις μεταλλουργικής δραστηριότητας.

ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ

3000 π.Χ. Τα πρώτα μαρμάρινα ειδώλια κατασκευάζονται στις Κυκλάδες.
2400-2200 π.Χ. Μεγάλοι οικισμοί με αστικό χαρακτήρα ακμάζουν στο Αιγαίο.
2300 π.Χ. Εμφάνιση του κεραμικού τροχού.
1900 π.Χ. Τα πρώτα ανάκτορα κτίζονται στην Κρήτη.
1900 π.Χ. Εμφάνιση της ιερογλυφικής και Γραμμικής Α γραφής στην Κρήτη.
1700 π.Χ. Τα νεότερα ανάκτορα κτίζονται στην Κρήτη.
1700 π.Χ. Καταστρεπτικός σεισμός πλήττει την Κρήτη.
1650-1645 π.Χ. Έκρηξη του ηφαιστείου της Θήρας.
1600 π.Χ. Ο δίσκος της Φαιστού.
1550 π.Χ. Ταφικοί κύκλοι Α και Β των Μυκηνών.
1450 π.Χ. περίπου Καταστροφή των μινωικών ανακτόρων και εγκατάσταση μυκηναϊκής δυναστείας στην Κνωσό.
1350-1300 π.Χ. Εμφάνιση της Γραμμικής Β γραφής.
1300 π.Χ. Η μυκηναϊκή επιρροή εξαπλώνεται σε όλη τη Μεσόγειο.
1300 π.Χ. Έργα αποξήρανσης της Κωπαϊδας στη Βοιωτία.
1200 π.Χ. Καταστροφή των μυκηναϊκών κέντρων.

ΠΡΩΙΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ
1000 π.Χ: Έναρξη του Α΄ Ελληνικού Αποικισμού.
πριν το 800 π.Χ: Ίδρυση του γεωμετρικού οικισμού και του οχυρωματικού τείχους της Ζαγοράς στην ‘Ανδρο.
τέλη 9ου-αρχές 8ου αι. π.Χ: Γέννηση Ομήρου, κατά τον Ηρόδοτο.
μέσα 8ου αι. π.Χ: Έναρξη Β΄ Αποικισμού.
μέσα 8ου αι. π.Χ:Δημιουργία του πολιτειακού θεσμού της πόλης που διαδέχτηκε τη φυλετική κοινωνία.
776 π.Χ: Αρχή του καταλόγου των Ολυμπιονικών.
740-720 π.Χ: Α΄Μεσσηνιακός πόλεμος
ΑΡΧΑΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ
700-685 π.Χ. Υιοθέτηση φοινικικού αλφαβήτου.
700-650 π.Χ. Εμφάνιση δωρικού ρυθμού.
621 π.Χ. Νομοθεσία Δράκοντα. Οι πρώτοι καταγεγραμμένοι νόμοι στην Ελληνική ιστορία.
615-600 π.Χ. Καθιέρωση του έντοκου δανεισμού στη διεξαγωγή του θαλάσσιου εμπορίου.
600 π.Χ. Κοπή των αρχαιότερων αρχαϊκών νομισμάτων από ήλεκτρο. Βρέθηκαν στα θεμέλια του ναού του Αρτεμισίου στην Έφεσο. Στον ελλαδικό χώρο τα νομίσματα διαδίδονται από τη δυτική Μ. Ασία στα μέσα του 6ου π.Χ. αιώνα.
594-593 π.Χ. Ο Σόλων εκλέγεται επώνυμος άρχοντας της Αθήνας. Οι οικονομικές μεταρρυθμίσεις του, εκ των οποίων η σεισάχθεια, θα αμβλύνουν προσωρινά την κοινωνική κρίση της πόλης-κράτους.
600-585 π.Χ. Εμφάνιση των αγαλματικών τύπων του κούρου και της κόρης.
595-590 π.Χ. ΄Α Ιερός πόλεμος.
562-561 π.Χ. Ο Πεισίστρατος γίνεται τύραννος της Αθήνας.
536-533 π.Χ. Μετάβαση από το διονυσιακό διθύραμβο στο αρχαίο δράμα. Καινοτομία Θέσπη.
508-507 π.Χ. Μεταρρύθμιση του Κλεισθένη.
490 π.Χ. ΄Α Περσική εισβολή. Μάχη του Μαραθώνα.
480 π.Χ. ΄Β περσική εισβολή. Μάχη των Θεμοπυλών.
480 π.Χ. Ναυμαχία της Σαλαμίνας
Σημαντικότατο σταθμό στην Αρχαία Ελληνική και Παγκόσμια Ιστορία αποτελούν οι αγώνες των Ελλήνων εναντίον των Περσών για την προάσπιση της ελευθερίας και των Ανθρωπιστικών αξιών του δυτικού πολιτισμού μας. Οι μεγάλοι αυτοί εθνικοί πόλεμοι καθαρά αμυντικοί, τους προκάλεσαν οι Πέρσες στην προσπάθειά τους να υποτάξουν τη Ευρώπη. Ο υλιστικός τους πολιτισμός που βασιζόταν στο χρήμα,το χρυσό και τους εξαγορασμένους στρατιώτες, στερούμενος πνευματικών αξιών ηττήθηκε.
479 π.Χ. Μάχη των Πλαταιών.
Αρχαϊκή περίοδος
Εποχή πολλών καινοτομιών και θεμελιωδών αλλαγών που διαμόρφωσαν τα πρώτα θεμέλια μίας ενιαίας ελληνικής συνείδησης και ενός ανθρωποκεντρικού και ελεύθερου μοντέλου διαβίωσης, απαλλαγμένου από θρησκόληπτες προσεγγίσεις. Η προσθήκη φωνηέντων στο φοινικικό αλφάβητο με αποτέλεσμα την ίδρυση και την ευρεία διάδοση της ελληνικής γραφής, σε συνδυασμό με τις έντονες κοινωνικές και πολιτειακές μεταβολές συνετέλεσαν στην άνθιση του αρχαϊκού πολιτισμού.
Η αρχαϊκή γραμματεία και ποίηση καθρεφτίζει τις νέες κοσμοθεωρίες, από την ανάπτυξη της λυρικής ποίησης – κατεξοχήν εκφραστού του υποκειμενικού και των προσωπικών βιωμάτων – έως και τη γέννηση της ιωνικής φιλοσοφίας. Ο Ησίοδος με τη “Θεογονία” του διαδέχεται τους ομηρικούς χρόνους ενώ στα τέλη της περιόδου εμφανίζεται η δραματική ποίηση, που φθάνει στη μέγιστη ακμή της κατά τη διάρκεια της κλασικής περιόδου.
Στο χώρο των τεχνών, ο αντίκτυπος των κοινωνικών και φιλοσοφικών μετασχηματισμών είναι έντονος. Η στερεότυπη γεωμετρική φόρμα εγκαταλείπεται ενώ η επιρροή από την Ανατολή είναι διάχυτη και επιλεκτικά αφομοιούμενη από το ελληνικό πνεύμα του 7ου π.Χ. αιώνα. Η τέχνη της συγκεκριμένης περιόδου ονομάζεται “ανατολίζουσα” και προηγείται, μαζί με τη δαιδαλική, των γλυπτών δημιουργημάτων του 6ου π.Χ. αι. που αποτέλεσαν σύμβολα της αρχαϊκής τέχνης, των κούρων και κορών. Πρόκειται για λίθινα και σπανιότερα, χάλκινα αγάλματα, ταφικά ή αναθηματικά που μαρτυρούν τη στροφή της ανθρώπινης σκέψης στην ατομικότητα και- κατ’ επέκταση- στην ανθρωπόμορφη δημιουργία.
Στην αρχιτεκτονική, εισάγεται ο δωρικός και ο ιωνικός ρυθμός στα ναϊκά οικοδομήματα ενώ στην κεραμική, την ανατολίζουσα περίοδο διαδέχεται η εμφάνιση του μελανόμορφου αρχικά, και ερυθρόμορφου στη συνέχεια ρυθμού. Πολλά τοπικά εργαστήρια ιδρύονται στον ελλαδικό χώρο, και ιδιαίτερα στην Αθήνα, στην Κόρινθο, στην Σπάρτη, στο Άργος, στην Εύβοια, στην Ιωνία κ.α.
Μερικές από τις σημαντικότερες μεταβολές στις κοινωνικές και πολιτειακές δομές αφορούν στη διαμόρφωση της πόλης – κράτους, στην εγκατάλειψη της βασιλείας και την επώαση της δημοκρατίας καθώς και στην σύνταξη των πρώτων καταγεγραμμένων νόμων στην ιστορία από τον Δράκοντα το 621 π.Χ. Η έννοια του έθνους ισχυροποιείται λόγω των αποικισμών, ιδρύονται οι ολυμπιακοί αγώνες ενώ στο τέλος της περιόδου κόβονται τα πρώτα νομίσματα στην Αίγινα.
Το τέλος της Αρχαϊκής περιόδου σηματοδοτεί η περσική εισβολή στην Ελλάδα στις αρχές του 5ου π.Χ. αιώνα.

ΚΛΑΣΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ
479/8 π.Χ. Ανοικοδόμηση του θεμιστόκλειου τείχους.
478/7 π.Χ. Ίδρυση της Δηλιακής ή ‘Α Αθηναϊκής Συμμαχίας.
451 π.Χ. Όλοι οι ενήλικες Αθηναίοι πολίτες αποκτούν δικαίωμα συμμετοχής στην εκκλησία του Δήμου, το κυρίαρχο όργανο εξουσίας της αθηναϊκής δημοκρατίας.
450/440 π.Χ. Κατασκευή του Κανόνα του Πολυκλείτου. Στο έργο αυτό συνοψίζεται η μελέτη του για τις ιδανικές αναλογίες των ανθρώπινων αγαλματικών τύπων που περιέγραψε στο ομώνυμο σύγγραμμά του “Κανών”.
448/7 – 433/2 π.Χ. Οικοδόμηση Παρθενώνα. Οι αρχιτέκτονες του ναού ήταν ο Ικτίνος και ο Καλλικράτης ενώ την κύρια εποπτεία του γλυπτού διακόσμου είχε ο Φειδίας.
442 π.Χ. περίπου. Συγγραφή της Αντιγόνης του Σοφοκλή.
431 π.Χ. Πελοποννησιακός πόλεμος.
421 π.Χ. Ειρήνη του Νικία.
413 π.Χ. Σικελική εκστρατεία. Πανωλεθρία του Αθηναικού στόλου
404 π.Χ. Τέλος Πελοποννησιακού πολέμου, νίκη Σπάρτης
357 – 355 π.Χ. Συμμαχικός πόλεμος των Αθηναίων. Ήττα της Αθήνας.
356 π.Χ. Γέννηση του Αλεξάνδρου του Μεγάλου.
347 – 342 π.Χ. Συγγραφή της Ποιητικής του Αριστοτέλη.
338 π.Χ. Μάχη της Χαιρώνειας. Νίκη του Φιλίππου ΄Β.
337 π.Χ. Πανελήνιο συνέδριο της Κορίνθου. Ο Φίλιππος ΄Β ορίζεται “στρατηγός αυτοκράτωρ” στη πανελλήνια εκστρατεία εναντίων των Περσών.
336 π.Χ. Ο Μέγας Αλέξανδρος γίνεται βασιλίας της Μακεδονίας μετά τη δολοφονία του Φιλίππου του Β΄

Κλασική εποχή
Η κλασική εποχή στην Ελλάδα, που εκτείνεται χρονικά από τις αρχές του 5ου π.Χ. αιώνα έως το το θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου, το 323 π.Χ., οδήγησε στο απόγειο της ακμής τους τις τέχνες, τα γράμματα, τη φιλοσοφία, τις πολιτειακές δομές και θεμελίωσε αξίες διαχρονικές στην παγκόσμια ιστορία της ανθρώπινης διανόησης. Ο όρος “κλασικό” ταυτίστηκε με την τελειότητα και τη διαχρονικότητα.
Είναι η περίοδος της αρχιτεκτονικής, που, σύμφωνα με το οικοδομικό πρόγραμμα του Περικλή, οικοδομείται η κλασική Ακρόπολη, ο Παρθενώνας, τα Προπύλαια, το Ερέχθειο. Η γλυπτική μετουσιώνεται σε κυρίαρχο εκπρόσωπο της κλασικής τέχνης, με άρτιες γλυπτές μορφές διακατεχόμενες από αρμονία και πάθος σε τέλεια ισορροπία, γαλήνη, ήθος και βαθειά εσωτερικότητα.
Η γέννηση του δημοκρατικού πολιτεύματος συντελέστηκε στην Αθήνα και έδωσε δικαίωμα ψήφου και ελεύθερης έκφρασης στους ελεύθερους αθηναίους πολίτες άνω των 30. Η ανοιχτή δημοκρατική Αθήνα επέτρεψε την εξέλιξη της φιλοσοφίας με εκπροσώπους της τον Σωκράτη, τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη, καθώς και της δραματικής τέχνης με κορυφαίους τραγωδούς τον Αισχύλο, τον Σοφοκλή και τον Ευρυπίδη. Οι κωμωδίες του Αριστοφάνη καυτηρίασαν με κυνικό τρόπο τα μειονεκτήματα της αθηναϊκής δημοκρατίας ενώ την ίδια περίοδο, ο “πατέρας της ιστοριογραφίας” Ηρόδοτος συνέγραψε τους περσικούς πολέμους.
Στον αντίποδα της Αθήνας, η δεύτερη ισχυρή πόλη στον ελλαδικό χώρο ήταν η ολιγαρχική και συντηρητική Σπάρτη. Οι ηγεμονικές διαθέσεις των δύο πόλεων συνετέλεσαν στο ξέσπασμα του Πελοποννησιακού πολέμου το 431 π.Χ., με τρομακτικές απώλειες σε αμφότερες τις παρατάξεις, ο οποίος οδήγησε σε αποδυνάμωση του αθηναϊκού μεγαλείου. Συγχρόνως, η ανόδος του Φιλίππου Β’ στο βασίλειο της Μακεδονίας το 359 π.Χ. σηματοδότησε την απαρχή μίας νέας ηγεμονίας στον ελλαδικό χώρο. Μετά τη δολοφονία του Φιλίππου το 336 μ.Χ., ο Αλέξανδρος ο Μέγας, ένας από τους μεγαλύτερους στρατιωτικούς ηγέτες της παγκόσμιας ιστορίας, αναλαμβάνει την εξουσία και επεκτείνει με τις δεκαετείς κατακτήσεις του τα ελληνικά σύνορα έως την Ινδία και την Αίγυπτο.
Το τέλος της κλασικής περιόδου επέρχεται με το θάνατο του Αλεξάνδρου, το 323 π.Χ
ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ
323 π.Χ. Θάνατος Αλεξάνδρου
322 π.Χ. Τέλος της αθηναϊκής δημοκρατίας.Επικρατούν οι Μακεδόνες.
317 – 307 π.Χ. Διοίκηση της Αθήνας από το Δημήτριο Φαληρέα
307 π.Χ. Ίδρυση της επικούριας Σχολής. Η επικούρια φιλοσοφία απορρίπτει την ενεργή συμμετοχή στα πολιτικά δρώμενα και διακηρύσσει ότι η ευτυχία βρίσκεται στη φιλία και στην κοινωνία.
301 π.Χ: Μάχη στην Ιψό.
297-219 π.Χ: Κατασκευή του Θεάτρου της Δωδώνης (Α΄ Οικοδομική φάση) επί βασιλέως Πύρρου. Το θέατρο είχε χωρητικότητα 17000 θεατών και είναι ένα από τα μεγαλύτερα αρχαία ελληνικά θέατρα.
294 π.Χ: Ο Δημήτριος Πολιορκητής γίνεται βασιλιάς της Μακεδονίας.
280/279 π.Χ: Επιδρομή των Γαλατών στα Βαλκάνια και στην Ελλάδα.
270 π.Χ: Ο βασιλιάς Αντίοχος Α΄ νικά τους Γαλάτες με τη χρήση πολεμικών ελεφάντων.
215 π.Χ. Εφεύρεση του καταπέλτη από τον Αρχιμήδη.
214-205 π.Χ: Α΄ Μακεδονικός Πόλεμος.
168 π.Χ: Μάχη της Πύδνας. Ο Ρωμαίος στρατηγός L. Aemilius Paullus νικά τους Μακεδόνες.
167 π.Χ: Οι Ρωμαίοι διαιρούν το μακεδονικό βασίλειο σε τέσσερα τμήματα με πρωτεύουσες τις Αμφίπολη, Πέλλα, Θεσσαλονίκη και Πελαγονία.
148 π.Χ. Η Μακεδονία γίνεται ρωμαϊκή επαρχία.
146 π.Χ. Καταστροφή της Κορίνθου από τους Ρωμαίους
Ελληνιστική εποχή
Οι δεκαετείς κατακτήσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου και ο εξελληνισμός των κεκτημένων εδαφών συνετέλεσαν στην ευρεία διάδοση του ελληνικού πολιτισμού στην Ανατολή και τη Δύση. Πνευματικά και πολιτιστικά κέντρα της εποχής βρίσκονταν στην Αλεξάνδρεια, την Πέργαμο, την Αντιόχεια και συνέχισαν να προάγουν το ελληνικό πνεύμα της εποχής που ονομάστηκε “ελληνιστική”, επειδή ο ελληνικός πολιτισμός δεν παρέμεινε αναλλοίωτος από προσμείξεις με ξενικά ήθη και έθιμα.
Μετά το θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου, το 323 π.Χ., ακολούθησαν εικοσαετείς διαμάχες μεταξύ των διαδόχων του για την κατάληψη της εξουσίας, οι οποίες τερματίστηκαν με την μάχη στην Ιψό, το 301 π.Χ., και το σχηματισμό τεσσάρων βασιλείων, εκ των οποίων τα σπουδαιότερα ήταν των Σελευκιδών στην Ασία και των Πτολεμαίων στην Αίγυπτο. Η ελληνιστική ή αλεξανδρινή κοινή καθιερώνεται αυτήν την περίοδο ως η επίσημη γλώσσα των περιοχών της ανατολικής Μεσογείου και διατηρείται έως τον 6ο μ.Χ. αιώνα.
Σε κοινωνικό επίπεδο, ο θεσμός της πόλης – κράτους υποχωρεί και αντικαθίσταται από μοναρχιακές διακυβερνήσεις. Η ηθική και τα ιδανικά του έλληνα πολίτη μετατοπίζονται από τα ευγενή ιδεώδη προς τη χρησιμοθηρία και από τα στενά τοπικά όρια σε οικουμενικά. Το εμπόριο επεκτείνεται ταυτόχρονα με τις μεταναστεύσεις των Ελλήνων στα νέα βασίλεια, οι οποίοι αποκτούν αποκτούν πλούτο στις πλατείες αγορές της ανατολής αλλά διατηρούν σε μεγάλο βαθμό καθαρούς τους θεσμούς τους.
Στο χώρο της τέχνης, τα ελληνιστικά πορτρέτα χάνουν τον ιδεαλισμό τους και αποδίδονται πλέον ρεαλιστικά, αντανακλώντας το γενικότερο πνεύμα της εποχής. Ο Λύσιππος υπήρξε ο κύριος εκπρόσωπος της ελληνιστικής γλυπτικής ενώ ο Μένανδρος αντιπροσωπεύει ένα νέο είδος θεάτρου που εμφανίζεται, τη Νέα Κωμωδία.
Στη διάρκεια του 2ου π.Χ. αιώνα, η ρωμαϊκή επιρροή στην ανατολική Μεσόγειο αυξάνεται και πληθαίνουν οι ρωμαίοι άποικοι στον ελλαδικό χώρο. Η καταστροφή της Κορίνθου από τους Ρωμαίους, το 146 π.Χ., σηματοδοτεί για τον ελληνικόχώρο τη μετάβαση στη ρωμαϊκή περίοδο.

ΡΩΜΑΙΚΗ ΕΠΟΧΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
129 π.Χ. Δημιουργία της Επαρχίας της Ασίας
101 π.Χ. Γέννηση του Ιουλίου Καίσαρα
86 π.Χ. Κατάκτηση της Αθήνας από το στρατηγό Σύλλα
73-71 π.Χ. Εξέγερση του Σπάρτακου
47 – 44 π.Χ. Δικτακτορία του Ιούλιου Καίσαρα
44 π.Χ. Δολοφονία του Ιουλίου Καίσαρα
42 π.Χ. Μάχη των Φιλίππων και επικράτησητου Αντωνίου και του Οκταβιανού. Η νίκη τους σήμανε την οριστική ήττα των δημοκρατικών
39 π.Χ. Ο Ασίνιος Πολλιών χρησιμοποιώντας τα λάφυρα από την εκστρατεία του κατά των Πάρθων της Δαλματίας οικοδομεί την πρώτη δημόσια (διπλό)βιβλιοθήκη της Ρώμης
31 π.Χ. Μάχη στο Ακτιο. Νίκη του Οκταβιανού επί του Αντωνίου και της Κλεοπάτρας
27 π.Χ -14 μ.Χ. Διακυβέρνηση του Οκταβιανού. Η Ρωμαϊκή Σύγκλητός του αποδίδει τον τίτλο του Αυγούστου (Σεβαστός)
14 μ.Χ. Θάνατος του Οκταβιανού Αυγούστου. Ο θετός του γιός Τιβέριος ανακηρύσσεται αυτοκράτορας
37 μ.Χ. Θάνατος του αυτοκράτορα Τιβέριου. Τον διαδέχεται ο Γάϊος Καλιγούλας β΄μισό 1 μ.Χ. αι.: κατασκευή των Βεσπασιανών, δημόσιων αποχωρητηρίων, στη ρωμαϊκή αγορά της Αθήνας
54 μ.Χ. Ο Νέρωνας.
123 μ.Χ. Εγκαινιάζεται η Βιβλιοθήκη του Τραϊανού (Bibliothecae Divi Traiani) στο ομώνυμο forum. Αποτελεί το αντιπροσωπευτικότερο δείγμα ρωμαϊκής βιβλιοθήκης μνημειακών διαστάσεων
212-216 μ.Χ. Χτίζονται οι Θέρμες του Καρακάλλα στη Ρώμη
323 μ.Χ. Μεταφορά της πρωτεύουσας της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας από τη Ρώμη στην Κωνσταντινούπολη από τον Κωνσταντίνο το Μέγα
Ρωμαϊκή περίοδος
Η συμβολική αφετηρία της ρωμαϊκής εξουσίας στην Ελλάδα τοποθετείται το 146 π.Χ., ύστερα από την καταστροφή της Κορίνθου από τους Ρωμαίους. Η επίδραση του ελληνικού τρόπου διαβίωσης και της εληνικής τέχνης στα ήθη των Ρωμαίων υπήρξε έντονη και γόνιμη και διαμόρφωσε τον λεγόμενο “ελληνορωμαϊκό” πολιτισμό.
Η επίδραση του ελληνικού πολιτισμού στους κατακτητές έχει τις ρίζες της σε προηγούμενους αιώνες, όταν οι Έλληνες της Σικελίας και της Κάτω Ιταλίας διατηρούσαν και διέδιδαν τα πολιτιστικά επιτεύγματα της πατρίδας τους.
Στην τέχνη δεσπόζουν τα αυτοκρατορικά πορτρέτα, τα οποία μαρτυρούν την επιστροφή στον ιδεαλισμό του 5ου π.Χ. αιώνα, αποδίδοντας τους ηγεμόνες κατά το πρότυπο του “καλού καγαθού”. Η τέχνη του ψηφιδωτού δαπέδου από μάρμαρο, γυαλί και διάφορα άλλα υλικά γνωρίζει τη μεγαλύτερη ακμή της με κατεξοχήν Έλληνες ψηφοθέτες.
Στο χώρο της αρχιτεκτονικής, ένα από χαρακτηριστικότερα ρωμαϊκά μνημεία είναι οι αψίδες θριάμβου που έστηναν οι ρωμαίοι στρατηγοί και αυτοκράτορες για να τιμήσουν τις στρατιωτικές νίκες τους. Αντιπροσωπευτική είναι η αψίδα του Γαλέριου στη Θεσσαλονίκη. Το Ωδείο του Αγρίππα, χωρητικότητας χιλίων ακροατών, οικοδομείται το 15 π.Χ. από τον ίδιο, ενώ στα μέσα του 2ου μ.Χ. αιώνα, ο Ηρώδης Αττικός χτίζει το ωδείο του στη νότια κλιτύ της Ακροπόλεως. Τέλος, οι ρωμαϊκές θέρμες την ίδια περίοδο προτιμήθηκαν των παραδοσιακών ελληνικών λουτρών, γι’αυτό συναντάμε στο Άργος, στην Ολυμπία, στην Αθήνα κ.α.
Το 324 μ.Χ., ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος ο Μέγας μεταφέρει, ύστερα από την αλληλεπίδραση ποικίλων γεωπολιτικών και θρησκευτικών συνθηκών, την πρωτεύουσα της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας από τη Ρώμη στην Κωνσταντινούπολη σηματοδοτώντας την απαρχή της βυζαντινής περιόδου.

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΕΠΟΧΗ (330 – 1453 μ.Χ.) ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

324 μ.Χ.: Ίδρυση της Κωνσταντινούπολης στη θέση της αρχαίας μεγαρικής αποικίας του Βυζαντίου.
325 μ.Χ.: Α’ Οικουμενική Σύνοδος της Νίκαιας.
4ος αι. μ.Χ.: Κυριαρχία στην πνευματική ζωή του ανατολικού τμήματος της αυτοκρατορίας των Τριών Ιεραρχών (Μέγας Βασίλειος, Γρτηγόριος της Νύσσας, Γρηγόριος Ναζιανζηνός) και του Αθανασίου του Μέγα.
330 μ.Χ.: Ανακήρυξη της Κωνσταντινούπολης σε πρωτεύουσα της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας.
324 – 337 μ.Χ.: Βασιλεία του Μεγάλου Κωνσταντίνου. Ακολουθούν οι διάδοχοί του ως το 363 μ.Χ.
361 μ.Χ.: Νέος αυτοκράτορας ανακηρύσσεται ο Ιουλιανός ο Παραβάτης. Πρασπάθεια αναστήλωσης της αρχαίας θρησκείας και του κλασικού πολιτισμού.
363 μ.Χ.: Εμφάνιση βαρβαρικών φύλων στα βόρεια σύνορα της αυτοκρατορίας.
379 μ.Χ.: Ο Θεοδόσιος Α΄ανακηρύσσεται αυτοκράτορας, αντιμετωπίζει με επιτυχία τους Γότθους.
381 μ.Χ.: Β’ Οικουμενική Σύνοδος της Κωνσταντινούπολης, οριστική καταδίκη του Αρειανισμού.
395: Οι γιοι του Μεγάλου Θεοδόσιου αναλαμβάνουν τη διοίκηση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. O Αρκάδιος γίνεται αυτοκράτορας στο Ανατολικό και ο Ονώριος στο Δυτικό κράτος.
5ος αι. μ.Χ.: Μετακινήσεις πληθυσμών από την Ανατολή στην Κεντρική και Δυτική Ευρώπη.
431 μ.Χ.: Γ’ Οικουμενική Σύνοδος της Εφέσου εναντίον της αίρεσης του Νεστοριανισμού.
431-450 μ.Χ.: Κτίσιμο ναού της Παναγίας Αχειροποιήτου στη Θεσσαλονίκη.
450 μ.Χ.: Κτίσιμο ναών Αγίου Ιωάννη Στουδίου και Αγίας Μαρίας των Χαλκοπρατείων στην Κωνσταντινούπολη και Αγίου Δημητρίου στην Θεσσαλονίκη.
451 μ.Χ. (περίπου): Κλονισμός της ενότητας της Εκκλησίας και της ακεραιότητας του κράτους με την υιοθέτηση του Μονοφυσιτισμού από τη Συρία, Αίγυπτο και Αρμενία. Δ’ Οικουμενική Σύνοδος της Χαλκηδόνας που καθόρισε το ορθόδοξο δόγμα σχετικά με τις δύο φύσεις του Χριστού, καταδίκη Μονοφυσιτισμού.
455-476 μ.Χ.: Τέλος της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.
τέλη 5ου αι.: Επινόηση του ποιητικού τύπου του κοντακίου από τον ποιητή Ρωμανό το Μελωδό.
527 μ.Χ.: Ο Ιουστινιανός Α’ γίνεται αυτοκράτορας, σχέδιο ανάκτησης Δυτικού Ρωμαϊκού κράτους και αποκατάστασης έτσι μιας οικουμενικής χριστιανικής αυτοκρατορίας.
527-565 μ.Χ.: Συγγραφή των έργων “Περί κτισμάτων” και “Υπέρ των Πολέμων Λόγοι Οκτώ” από τον Προκόπιο από την Καισάρεια, ιστορικό της εποχής του Ιουστινιανού.
527-536 μ.Χ.: Κτίσιμο του ναού των Αγίων Σεργίου και Βάκχου στην Κωνσταντινούπολη, του οποίου το αρχιτεκτονικό σχέδιο υπήρξε πρόδρομος αυτού των πρωτοβυζαντινών εκκλησιών.
532 μ.Χ.: H Στάση του Νίκα στην Κωνσταντινούπολη.
532-537 μ.Χ.: Κτίσιμο της εκκλησίας της Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη, εξαιρετικού και πρωτοποριακού έργου τέχνης και πολιτισμού.
547 μ.Χ.: Κτίσιμο εκκλησίας Αγίου Βιταλίου στη Ραβέννα.
610 μ.Χ.: O Ηράκλειος Α’ γίνεται αυτοκράτορας μετά από τον εκθρονισμό και φόνο του Φωκά.
610-626 μ.Χ.: Η Θεσσαλονίκη πολιορκείται από τους Σλάβους.
626 μ.Χ.: Η Κωνσταντινούπολη πολιορκείται από τους Πέρσες και τους Αβαρο-Σλάβους, Ακάθιστος Ύμνος.
642 μ.Χ.: Πτώση της Αλεξάνδρειας.
674-678 μ.Χ.: Πρώτη πολιορκία της Κωνσταντινούπολης από τους ‘Aραβες.
680/681 μ.Χ.: Έκτη Σύνοδος Κωνσταντινουπόλεως. Kαταδίκη του Μονοθελητισμού.
687-695 μ.Χ.: Ίδρυση του θέματος της Ελλάδος.
717-820 μ.Χ.: Δυναστεία των Ισαύρων.
726 μ.Χ.: Αρχή της Εικονομαχίας.
732 μ.Χ.: Ο στρατός των Φράγκων σταματά τους ‘Aραβες στο Πουατιέ της Γαλλίας. Το σύνορό τους παραμένει στα Πυρηναία.
759-826 μ.Χ.: Θεόδωρος Στουδίτης.
784 μ.Χ. (περίπου): Αρχική διακόσμηση της Αγίας Σοφίας Θεσσαλονίκης.
800 μ.Χ.: Ο Καρλομάγνος στέφεται αυτοκράτορας.
843 μ.Χ.: Αναστήλωση των εικόνων.
858-867 μ.Χ.: Φώτιος, πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως.
864 μ.Χ.: Εκχριστιανισμός των Βουλγάρων από τον Κύριλλο και το Μεθόδιο.
867-1056 μ.Χ.: Δυναστεία των Μακεδόνων. Πρώτος αυτοκράτορας της δυναστείας ο Bασιλείος.
867 μ.Χ.: Το πρώτο Σχίσμα των Εκκλησιών.
873/874 μ.Χ.: Παναγία Σκριπού.
944-959 μ.Χ.: Κωνσταντίνος Ζ’ Πορφυρογέννητος
955 μ.Χ. (περίπου): Ναός της Παναγίας στο συγκρότημα του Όσιου Λουκά.
963- 969 μ.Χ.: Ιδρύεται το μοναστήρι της Αγίας Λαύρας στο ʼΑγιο. Όρος
976-1025 μ.Χ.: Βασίλειος Β’.
1011 μ.Χ. (περίπου): Καθολικό Όσιου Λουκά στη Φωκίδα.
1014 μ.Χ.: Μετά από αγώνες χρόνων ο Βασίλειος Β’ συντρίβει το βουλγαρικό στρατό.
1042-1050 μ.Χ.: Ψηφιδωτό Zωής και Κωνσταντίνου Θ΄ Μονομάχου στην Αγία Σοφία Κωνσταντινούπολης.
1054 μ.Χ.: Δημιουργείται το Σχίσμα μεταξύ της ανατολικής ορθόδοξης και της δυτικής καθολικής Εκκλησίας.
1060-1070 μ.Χ.: Ανοικοδόμηση των εκκλησιών των Αγίων Θεοδώρων και της Καπνικαρέας στην Αθήνα – Πολιτ.
1071 μ.Χ.: Νίκη των Σελτζούκων επί των Βυζαντινών στο Μαντζικέρτ της Αρμενίας.
1095-99 μ.Χ.: Πρώτη Σταυροφορία. Κατάληψη της Ιερουσαλήμ και δημιουργία του λατινικού βασιλείου της Ιερουσαλήμ.
1143-51 μ.Χ.: Βυζαντινά εργαστήρια ψηφιδωτών προσκαλούνται από το νορμανδικό βασίλειο της Σικελίας και διακοσμούν το παρεκκλήσι του παλατιού και την Εκκλησία της Παναγίας στο Παλέρμο.
1185 μ.Χ.: Ο Αλέξιος Βρανάς νικά τους Νορμανδούς που έχουν καταλάβει τη Θεσσαλονίκη.
1189-1191 μ.Χ.: Γ’ Σταυροφορία.
1190 μ.Χ.: Ίδρυση του τάγματος των Τευτόνων Ιπποτών. Κατάκτηση της Κύπρου από τους Σταυροφόρους.
1202 μ.Χ.: Δ΄ Σταυροφορία.
1204 μ.Χ.: ʼΑλωση της Κωνσταντινούπολης από τους λατίνους σταυροφόρους και ίδρυση της λατινικής αυτοκρατορίας της Κωνσταντινούπολης και των φραγκικών κρατιδίων της Ρωμανίας.
1261 μ.Χ.: Ανακατάληψη της Κωνσταντινούπολης από τον βυζαντινό αυτοκράτορα Μιχαήλ Παλαιολόγο, του ιδρυτή της δυναστείας των Παλαιολόγων.
14ος και αρχές 15ου αι.: προσπάθειες των Βυζαντινών να αντιμετωπίσουν την σταδιακή εξάπλωση των Οθωμανών Τούρκων, οι οποίοι καταλαμβάνουν τη μια περιοχή με τά την άλλη.
14ος αι.: εμφάνιση του ησυχαστικού κινήματος από το Γρηγόριο Παλαμά, του σημαντικότερου θεολόγο της εποχής αυτής.
29 Μαρτίου 1430 μ.Χ.: κατάληψη της Θεσσαλονίκης από τους Οθωμανούς Τούρκους.
1431 μ.Χ.: σύγκληση της Συνόδου της Φερράρας, συμμετοχή του Του Γεώργιου Γεμιστού (ή Πλήθωνα).
1453 μ.Χ.: Τελευταίος αυτοκράτορας ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος. Οι Οθωμανοί Τούρκοι καταλαμβάνουν την Κωνσταντινούπολη.

ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
Πρώτο μισό 14ου αι. μ.Χ.: Ο σουλτάνος Μουράτ Β’ (1421-1451) δημιουργεί το πρώτο αρματολίκι στην περιοχή των Αγράφων εξαιτίας των λεηλασιών τουρκικών ιδιοκτησιών από Έλληνες.
1454 μ.Χ.: Ιδρύεται η Πατριαρχική Σχολή στην Κωνσταντινούπολη, γνωστής αργότερα ως Πατριαρχικής Ακαδημίας ή Μεγάλης του Γένους Σχολής, από τον πρώτο Πατριάρχη μετά την άλωση, τον Γεννάδιο.
1462 μ.Χ.: Οι Τούρκοι καταλαμβάνουν τη Μυτιλήνη, το τελευταίο υπόλειμμα της κυριαρχίας των Gattilusi στο ΒΑ. Αιγαίο.
1463-1479 μ.Χ.: Πρώτος Βενετοτουρκικός πόλεμος. Οι Βενετοί χάνουν την Εύβοια (1470).
1470 μ.Χ.O Μάρκος Μουσούρος γεννήθηκε στην Κρήτη το 1470 αξιος Ανθρωπιστής της αναγέννησης. Αναγέννηση εννοείται ως η ιστορική περίοδος της Ευρώπης που ακολούθησε μετά τους Σκοτεινούς Αιώνες και προηγήθηκε της Μεταρρύθμισης, διαρκώντας περίπου από τον 14ο μέχρι τον 16ο αιώνα.
Σε ηλικία 16 ετών το 1486 τον καλούν οι Μέδικοι εις την Φλωρεντία και διδάσκει στα παιδιά τους τη γνώση, τα Αρχαία Ελληνικά και Λατινικά.
Λεξικόν Ήλιος, Μάρκος Μουσούρος: Επιφανέστατος Έλλην φιλόλογος και ουμανιστής, γεννηθείς πιθανόν εν Ρεθύμνω το 1470. Περί της νεότητός του εις την Κρήτη δεν γνωρίζομεν πολλάς ειδήσεις. Γνωρίζομε μόνο ότι το 1486 τον κάλεσαν οι Μέδικοι και εδίδασκε στα παιδιά τους Αρχαία Ελληνικά και Λατινικά που εγνώριζε απταίστως “εις εκπλήσσοντα βαθμόν τελειότητος”.
Φαίνεται πως εξ Ιταλίας επανήλθεν πάλιν βραδύτερον εις Κρήτην και διέμεινε άγνωστο χρόνο. Σίγουρο είναι ότι το 1494 ευρίσκετο ξανά στην Ιταλία και μάλιστα στη Βενετία.
Εδώ εγνωρίσθη με τον Άλδο Μανούτιο ο οποίος εκτίμησε την ευρυμάθεια και βαθύτητα των γνώσεων του νεαρού Έλληνος λογίου και προσέλαβε αυτόν ως βοηθό και επιστημονικό επόπτη των υπ’ αυτού πρώτων εκδοθέντων αρχαίων Ελληνικών κειμένων εις το πρωτοποριακό καλά οργανωμένο και άρτιο τυπογραφείο του.
Το 1497 δημοσιεύει το “Ντιξιονάριουμ Γκρέκουμ Κοπιοζισσιμουμ”. Το 1498 εδημοσιεύθησαν εννέα εκ των κωμωδιών του Αριστοφάνη (“Πλούτος, Νεφέλαι, Βάτραχοι, Ιππής, Αχαρνής, Σφήκες, Όρνιθες, Ειρήνη, Εκκλησιάζουσαι”.
Η φήμη του Κρητός Έλληνος λογίου διεδόθη τότε ευρύτατα εις την Ιταλίαν. O κόμης ντε Καρπί Αλβέρτος Πίος προσέλαβε τον Μουσούρον ως καθηγητή και βοηθόν των μελετών του. Είχε δε αυτόν συχνότατα και ομοτράπεζόν του. O Αλβέρτος Πίος προς ένδειξη ευγνωμοσύνης χάρισε στον Μουσούρο αγροτικό κτήμα “εξ ού ούτος ηδύνατο να προσπορίζηται…”.
Το 1499 εξέδωκε σε δύο τόμους τους “Έλληνας επιστολογράφους”. Το ίδιο έτος σε συνεργασία με τον επίσης Κρητικόν Ζαχαρία Καλλέργην εξέδωκε το “Μεγάλον Ετυμολογικόν”.
Το 1500 ιδρύθη από τον Άλδο και άλλους λογίους η λεγόμενη “Νεακαδημία” εταιρεία λογίων “εις ην ανήκε και ο Μουσούρος”.
Το 1503 αναλαμβάνει υπεύθυνος για την σωστή εκτύπωση των Ελληνικών κειμένων “εν τω ενετικώ κράτει”,θέση που του ανέθεσε η γερουσία έως το 1516.
Το 1503 διαδέχεται τον Λαυρέντιο, κρητικό καθηγητή των Ελληνικών εις την Πάδοβα.
Το 1504 εξεδόθησαν από τον Άλδο Μανούτιο 18 τραγωδίαι του Ευριπίδου των οποίων την έκδοση επιμελήθηκε ο λόγιος Κρης.
Το 1509 επανιδρύεται η έδρα της Ελληνικής Γλώσσας στη Βενετία και διωρίσθη σ’ αυτή ο Μουσούρος. Εν τω μεταξύ όμως φαίνεται ότι ο Μουσούρος ασχολείται επιμελώς με τον Πλάτωνα και εκδίδεται υπ’ αυτού εις το τυπογραφείο του Άλδου το πρώτο σύγγραμμα περί αυτού. Στην έκδοση αυτή με την οποία ο Μουσούρος συνέδεσε το όνομά του μνημονεύει και επαινεί τον Ιεράρχη Λέοντα τον Ι και τον προτρέπει για βοήθεια προς την Ελλάδα.
“Προς δε πάσι τούτοις ο φιλόπατρις Μουσούρος παρακαλεί εν τη ωδή ταύτη τον Λέοντα να βοηθήση εις απελευθέρωσιν του δουλωθέντος έθνους των Ελλήνων”.
Άξιον ιδιαιτέρας παρατηρήσεως είναι ότι ο Μουσούρος αποδεικνύεται δια της ωδής ταύτης λυρικός ποιητής άριστος από τους συγχρόνους του μάλιστα τότε πάρα πολύ εξυμνήθη, και ανακηρύχθη από αυτούς ως αντάξιος των παλαιών μεγάλων της Ελλάδος ποιητών.
Σεπτέμβριος 1513 εξέδωκε τα “απομνημονεύματα” Αλεξάνδρου του Αφροδισέως εις τα “Τοπικά του Αριστοτέλους”. Oλίγον πρότερον είχε λάβει ο Μουσούρος επιστολή από τον μνημονευθέντα Πάπα Λέοντα Ι’ εν η ο πάπας παρεκάλει αυτόν να συνεννοηθεί με τον Ιανόν Λάσκαριν και από κοινού να καλέσουν Ελληνόπαιδες ως μαθητές του ιδρυθέντος εις την Ρώμη Ελληνικού Γυμνασίου. Το Γυμνάσιο αυτό επεδίωκε και είχε σαν σκοπό της υπό Ελλήνων διατηρήσεως της Ελληνικής γλώσσης και της διδασκαλίας αυτής εις την Ιταλία από Έλληνες. Υπήρχε τότε φόβος παντελούς εξαφανίσεως αυτής εις την Ελλάδα.
Αύγουστος 1514: Περιφανέστατον έργον του μεγάλου Κρητός η πρώτη έκδοση του Ησυχίου επί τη βάσει του μοναδικού χειρογράφου λεξικογράφου ευρισκομένου τώρα εις την Μαρκιανή βιβλιοθήκη. Το αυτό έτος εξεδόθη και ο Αθηναϊκός.
Επηκολούθησε το 1515 η έκδοση του Θεοκρίτου. Το 1515, 6η Φεβρουαρίου θάνατος του Άλδου Μανούτιου. “Εξεδήλωσε λυρικότατα το πένθος του εν τη εις τον Ιωάννη Γκρολιέ αφιερωτηρίω επιστολή ήτις προετάχθη της εκδόσεως της Ελληνικής γραμματικής, ην εξέδωκε ο Μουσούρος”.
Ιούλιον 1515 εξεδόθησαν τα “Αλιευτικά” του Oππιανού με την επιστασία του Μουσούρου.
Απρίλιο 1516 εξέδωκεν δεκαέξ (16) λόγους του Γρηγορίου του Ναζιανζηνού τους οποίους συνοδεύει αφιερωτική επιστολή εις τον τότε πρεσβευτήν της Γαλλίας εις την Βενετία Ιωάννην Πίνον.
Άλλο σπουδαίο γεγονός δια τον Μουσούρο η έκδοση του Παυσανίου. Μεταφράζει τον Παυσανία και τον τυπώνει , πολύ σημαντικό για την νεοτέρα Ελλάδα αυτό, για το λόγο ότι τα πρωτότυπα χειρόγραφα των περιηγήσεων του Παυσανία έχουν καταστραφεί . Αυτό το τυπωμένο βιβλίο λοιπον του Μουσούρου πήρε ο Καποδίστριας και το παρουσίασε στους Ευρωπαίους φίλους…. για να επιβεβαιώσουν την ύπαρξη μας….για να τους πείσει δηλαδή ότι υπάρχουν ακόμα οι Έλληνες και εμείς είμαστε απόγονοι τους Πριν των ελληνικών βιβλίων βοήθησε και εις την έκδοση επιστολών του Κικέρωνος με τον Άλδο. Γνώριζε την Λατινική όπως την Ελληνική.
Το φθινόπωρο του 1517 ανηρπάγη υπό του προώρου θανάτου· ετάφη εις την Ρώμη εις την Εκκλησία “Σάντα Μαρία ντε λα Πάτσε”

1472 μ.Χ.: Η ανεψιά του τελευταίου βυζαντινού αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Παλαιολόγου, η Ζωή, παντρεύεται τον Ιβάν Γ’ Βασιλίεβιτς, Μεγάλο Δούκα της Μόσχας. Οι ρώσοι μονάρχες αρχίζουν να παρουσιάζονται ως κληρονόμοι των ελλήνων αυτοκρατόρων.
1499-1503 μ.Χ.: Δεύτερος Βενετοτουρκικός πόλεμος. Οι Βενετοί εκτοπίζονται από τον ηπειρωτικό ελληνικό χώρο (κατάληψη Δυρραχίου, Ναυπάκτου, Μεθώνης, Κορώνης).
1540 μ.Χ.: Οι Τούρκοι καταλαμβάνουν το Ναύπλιο και τη Μονεμβασία.
1521-1522 μ.Χ.: Έλληνες συμμετέχουν στους αγώνες των ιπποτών του Αγίου Ιωάννου της Ρόδου εναντίον των Οθωμανών.
1566 μ.Χ.: Οι Κυκλάδες ενσωματώνονται οριστικά στην οθωμανική αυτοκρατορία.
1570-1573 μ.Χ.: Τρίτος Βενετοτουρκικός πόλεμος. Έλληνες συμμετέχουν στους αγώνες των Lousignan εναντίον των Τούρκων στην Κύπρο. Οι Οθωμανοί καταλαμβάνουν τελικά την Κύπρο.
1571 μ.Χ.: Ναυμαχία της Ναυπάκτου, ήττα του οθωμανικού στόλου από στόλο ευρωπαϊκών δυνάμεων (Βενετοί, Ισπανοί, πάπας Πίος Ε’). Επαναστατικά κινήματα ξεσπούν στην Πελοπόννησο και Στερεά Ελλάδα χωρίς επιτυχία.
1583 μ.Χ.: Ιησουΐτες εγκαθίστανται στο Πέρα της Κωνσταντινούπολης για πρώτη φορά και ιδρύουν μια ζωηρή εστία καθολικής προπαγάνδας. Αργά εξαπλώνονται και σε άλλες ελληνικές περιοχές. Αργότερα εγκαθίστανται στα νησιά του Αιγαίου και καπουκίνοι μοναχοί.
1593 μ.Χ.: Ο Πατριάρχης Ιερεμίας Β’ Τρανός αποφασίζει να φροντίζουν οι ορθόδοξοι μητροπολίτες να ιδρύουν σχολεία στις έδρες τους.
16ος αι. μ.Χ.: Περίοδος δημιουργίας δύο μεγάλων Κρητικών ζωγράφων, του Θεοφάνη και του Δαμασκηνού.
16ος αι. μ.Χ.: Ξεκινάει το κύμα του φιλελληνισμού στην Ευρώπη με έναν από τους μεγάλους πρωτοστάτες του, το γερμανό καθηγητή Μ. Crusius του πανεπιστημίου της Τυβίγγης (Tubingen).
1600 μ.Χ.: Επαναστατικό κίνημα των Ελλήνων στη Θεσσαλία με πρωταγωνιστή το Μητροπολίτη Λαρίσης – Τρίκκης Διονύσιο Β’.
Πρώτο μισό του 16ου αι. μ.Χ.: Πνευματική ανάπτυξη με πολλές δυτικές επιρροές στην Κρήτη, τη μοναδική ελληνική περιοχή της εποχής εκείνης που διατηρεί πυρήνες της αρχαίας ελληνικής παιδείας. Σπουδαία έργα της κρητικής σχολής: η τραγωδία Ερωφίλη του Γεώργιου Χαρτάτζη (γύρω στο 1600), το ερωτικό μυθιστόρημα Ερωτόκριτος του Βιτζέντζου Κορνάρου (πριν από το 1650), η τραγωδία Θυσία του Αβραάμ.
1611 μ.Χ.: Νέο επαναστατικό κίνημα των Ελλήνων στην Ήπειρο με υποκινητές τους Ισπανούς.
1613-1673 μ.Χ.: Ο Έλληνας Παναγιώτης Νικούσης από το Φανάρι της Κωνσταντινούπολης ορίζεται μέγας διερμηνέας της Πύλης. Αρχίζει σταδιακά να διαμορφώνεται η τάξη των Φαναριωτών που αναπτύσσεται γρήγορα, πολλά μέλη της αναβαίνουν σε ανώτατα αξιώματα και θα παίξει σημαντικό ρόλο στην μετέπειτα ιστορία του Ελληνισμού .
1645-1669 μ.Χ.: Τέταρτος Βενετοτουρκικός πόλεμος με κυριότερη αιτία τις επιθέσεις των ιπποτών του Αγίου Ιωάννου εναντίον μουσουλμανικών πλοίων. Ξεκινούν οι επιχειρήσεις εναντίον της Κρήτης. Το τελευταίο οχυρό των Βενετών, ο Χάνδακας (Ηράκλειο) πέφτει στα χέρια των Οθωμανών έπειτα από εννιάχρονη πολιορκία (1660-1669). Στην άμυνα του Χάνδακα συμμετείχε και ο Μοροζίνι.
1684-1699 μ.Χ.: Πέμπτος Βενετοτουρκικός πόλεμος. Οι Βενετοί με αρχιστράτηγο το Μοροζίνι καταλαμβάνουν Λευκάδα, Πελοπόννησο και πολιορκούν την Αθήνα. Κατά την πολιορκία της Ακρόπολης (1687) βόμβα των πολιορκητών καταστρέφει τον Παρθενώνα, ο οποίος διατηρούνταν μέχρι τότε σε πολύ καλή κατάσταση, καθώς είχε διαμορφωθεί σε εκκλησία.
17ος αι. μ.Χ.: Περίοδος δημιουργίας των ζωγράφων Εμμ. Τζανέ, Θεόδ. Πουλάκη, Στέφ. Τζανκορόλα, Ν. Καλλέργη. Εμφάνιση στην Επτάνησο Παν. Δοξαρά, ο οποίος επηρεάζεται από την ιταλική ζωγραφική και την τεχνοτροπία της, εγκαταλείπει την τεχνική του αυγού και χρησιμοποιεί το λάδι. Τον ακολουθούν ο γιος του Ν. Δοξαράς, ο Ν. Κουτούζης (1741-1813) και ο Ν. Καντούνης (1768-1834).
1710-1711 μ.Χ.: Πρώτος ρωσοτουρκικός πόλεμος με τελική συνθηκολόγηση του τσάρου της Ρωσίας, Μεγάλου Πέτρου.
1723 μ.Χ.: Ο αυτοκράτορας της Αυστροουγγαρίας δίνει το δικαίωμα στην ελληνική κοινότητα της Βιέννης να κτίσει τη δική της εκκλησία.
1748 μ.Χ.: Γεννιέται στη Σμύρνη ο Αδαμάντιος Κοραής, ένας από τους πρωτεργάτες του ελληνικού Διαφωτισμού.
Μέσα 18ου αι. μ.Χ.: Ιδρύεται η ελληνική κοινότητα στο Breslau της Γερμανίας και λίγο αργότερα του Chemnitz.
1757 μ.Χ.: Γεννιέται στο Βελεστίνο ο Ρήγας Βελεστινλής ή Ρήγας Φεραίος, ο οποίος επηρεασμένος από τις ιδέες του γαλλικού Διαφωτισμού φιλοδοξεί να ξεσηκώσει τους Έλληνες και τους άλλους βαλκανικούς λαούς και να τους ενώσει σε μια μεγάλη πολιτική οντότητα. Συνθέτει το Θούριο (επαναστατικό τραγούδι) και εκδίδει μεταξύ άλλων τη Χάρτα της Ελλάδος και το Σύνταγμα της Ελληνικής Δημοκρατίας. Τα σχέδιά του ματαιώνονται με τη σύλληψη του στην Τεργέστη από την αυστριακή αστυνομία και την έκδοση του στον τούρκο διοικητή του Βελιγραδίου. Εκτελείται στις 24 Ιουνίου 1798.
1768-1774 μ.Χ.: Δεύτερος ρωσοτουρκικός πόλεμος. Τα ηνία έχει αναλάβει στη Ρωσία η Μεγάλη Αικατερίνη (1762-1796). Με την υποκίνηση των αδελφών Ορλώφ συμμετέχουν επαναστατικά σώματα από την Πελοπόννησο, τα οποία πιστεύουν στη βοήθεια των Ρώσων και επιτυγχάνουν κάποιες πρώτες νίκες. Στο τέλος, οι Έλληνες εγκαταλείπονται από τους Ρώσους και τα κινήματα αυτά καταπνίγονται στο αίμα.
1774 μ.Χ.: Συνθήκη του Κιουτσούκ Καϊναρτζή και διπλωματική νίκη των Ρώσων κατά της Πύλης.
1775-1780 μ.Χ.: Ο Κοσμάς ο Αιτωλός προσπαθεί να υψώσει το ηθικό και πνευματικό επίπεδο των Ελλήνων της Μακεδονίας και Ηπείρου με το κήρυγμά του.
1778 μ.Χ.: Επαναστατικό κίνημα στο Μπούρινο της Δυτικής Μακεδονίας χωρίς επιτυχία.
1787-1892 μ.Χ.: Τρίτος ρωσοτουρκικός πόλεμος. Οι Οθωμανοί με υποκίνηση της Αγγλίας, η οποία φοβάται ρωσική εξάπλωση στην Ανατολική Μεσόγειο, κηρύσσουν τον πόλεμο στους Ρώσους. Αξιοσημείωτη είναι η δράση του στολίσκου του Λάμπρου Κατσώνη, Έλληνα αξιωματικού του ρωσικού ναυτικού, στο Αιγαίο και Ιόνιο. (άνοιξη 1789)
1792 μ.Χ.: Ειρήνη του Ιασίου, με την οποία λήγει ο πόλεμος. Ο Λάμπρος Κατσώνης απογοητευμένος συνεχίζει τη δράση του και συνεργάζεται με τον γνωστό κλέφτη Ανδρούτσο. Στο τέλος ο μεν πρώτος καταφεύγει στη Ρωσία, ο δεύτερος συλλαμβάνεται από τους οθωμανούς.
τέλη 18ου – αρχές 19ου αι. μ.Χ.: Δίνεται νέα ώθηση στο φιλελληνισμό της Δυτικής Ευρώπης με κινητήριο μοχλό το ρομαντισμό. Την εποχή αυτή θεμελιώνεται η επιστήμη της αρχαιολογίας με τον γερμανό Winckelmann και το έργο του “Geschichte der Kunst des Altertums” (1776). Οι Schiller και Goethe συγγράφουν θεατρικά έργα με σαφή επίδραση της κλασικής τραγωδίας, οι Herder και Lessing διακατέχονται, επίσης, από την ίδια αρχαιολατρεία (πνευματικό κίνημα “Sturm und Drang”), ο κάπως νεότερος Holderlin μεταφράζει δράματα του Σοφοκλή και ωδές του Πινδάρου και συγγράφει ποιήματα σχετικά με την Ελλάδα.
1800 μ.Χ.: Συνθήκη της Κωνσταντινούπολης, με την οποία Ρώσοι και Τούρκοι πληρεξούσιοι με αντιπροσώπους των Ιονίων νησιών ιδρύουν το κράτος της Επτανήσου Πολιτείας.
1800-1804 μ.Χ.: Ο Αλή Πασάς των Ιωαννίνων καταδιώκει τους Σουλιώτες και ύστερα από φοβερούς και αιματηρούς αγώνες.
1813 μ.Χ.: Ιδρύεται στην Αθήνα η εταιρεία των Φίλων των Μουσών ή της Φιλομούσου με κύριο σκοπό την ανύψωση του πνευματικού επιπέδου των Ελλήνων.
1814 μ.Χ.: Ιδρύεται στην Οδησσό η Φιλική Εταιρεία από τους Εμμ. Ξάνθο, Νικ. Σκουφά και Αθ. Τσακάλωφ που αποσκοπούσε στην προετοιμασία των Ελλήνων για την απελευθέρωσή τους.
1820 μ.Χ.: Ο Εμμ. Ξάνθος πλησιάζει τον Καποδίστρια, υπουργό Εξωτερικών του Τσάρου, για να τον μυήσει στα σχέδιά τους και να του αναθέσει την αρχηγία. Ο Καποδίστριας αρνείται. Ο Ξάνθος στρέφεται στον Αλ. Υψηλάντη, υπασπιστή του Τσάρου, ο οποίος δέχεται την πρόταση.

ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΕΠΟΧΗ
Όχι μόνο πολιτικές, οικονομικές, κοινωνικές και θρησκευτικές αναταραχές στο εσωτερικό της βυζαντινής αυτοκρατορίας αλλά και η εμφάνιση και η επέκταση διάφορων τουρκικών φύλων και οι σταυροφορίες οδήγησαν στη διάλυση της αυτοκρατορίας. Σταθμό αποτελεί η μάχη του Μάντζικερτ (1071), ύστερα από την οποία διείσδυσαν οι Σελτζούκοι Τούρκοι σε βυζαντινά εδάφη. Με την άνοδο των Οθωμανών Τούρκων (13ος αι.) αρχίζει και η σταδιακή διάλυση της αυτοκρατορίας, η οποία κορυφώνεται με την άλωση των σημαντικότερων αστικών κέντρων: Θεσσαλονίκη (1391 και 1430), Ιωάννινα (1430), Κωνσταντινούπολη (1453). Λίγα χρόνια αργότερα κυριεύονται και οι τελευταίες ελεύθερες εστίες του Ελληνισμού: Πελοπόννησος (1460) και αυτοκρατορία της Τραπεζούντας (1461). Η θρησκευτική και κοινωνική δομή του οθωμανικού κράτους καθορίζει το ρόλο των υποδουλωμένων λαών. Από τη μια μεριά υπάρχουν οι μουσουλμάνοι και από την άλλη οι άπιστοι (Χριστιανοί, Εβραίοι, Αρμένιοι κλπ.), οι οποίοι είναι πολίτες δεύτερης κατηγορίας. Αδιαμφισβήτητος κυρίαρχος του κράτους είναι ο σουλτάνος ως πολιτικός, θρησκευτικός και στρατιωτικός ηγέτης. Ο Ελληνισμός είχε να αντιμετωπίσει, ωστόσο, και άλλου είδους καταπιέσεις, όπως το βαρύ φορολογικό σύστημα με τακτικούς και έκτακτους φόρους (δεκάτη, κεφαλικός φόρος, δικαίωμα των αρραβώνων, έγγειο φόρο κλπ.), εξισλαμισμούς (παιδομάζωμα) και διάφορες αδικίες κρατικών υπαλλήλων.

Μέσα σε τέτοια ασφυκτικά πλαίσια ο Ελληνισμός άρχισε να αποκτά μια στοιχειώδη οργάνωση και να εμφανίζονται διάφορες κοινωνικές ομάδες, οι οποίες προσπαθούσαν να προστατεύσουν τα μέλη τους και να προωθήσουν τα συμφέροντά τους (αριστοκράτες, αστοί, βιοτέχνες, ελεύθεροι γεωργοί, δουλοπάροικοι, σκλάβοι). Στην αντιμετώπιση της δύσκολης κατάστασης και στη συσπείρωση του Ελληνισμού έπαιξαν σημαντικό ρόλο η Ορθόδοξη Εκκλησία και οι Κοινότητες. Η εκκλησία αναλαμβάνει πλέον να προστατεύσει τους Χριστιανούς από διάφορες αδικίες και προβλήματα και ο Πατριάρχης θεωρείται από τους Τούρκους εθνάρχης με αυξημένη δικαιοδοσία. Εκτός του Πατριαρχείου σοβαρό ρόλο διαδραμάτισαν τα μοναστικά κέντρα του Αγίου Όρους και των Μετεώρων αλλά και διάφοροι Νεομάρτυρες που με το μαρτύριο τους κρατούσαν αναμμένη τη φλόγα της απελευθέρωσης. Από την άλλη μεριά, οι Κοινότητες προσπάθησαν σε τοπικό επίπεδο να οργανώσουν πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά τους Έλληνες. Οι Τούρκοι τις ανέχθηκαν για διοικητικούς λόγους, ωστόσο αρκετές από αυτές κατάφεραν να αναπτυχθούν και να αποσπάσουν κάποια προνόμια. Μέσα στους κόλπους της Εκκλησίας και των Κοινοτήτων συντηρούνταν μικρές σπίθες παιδείας, παρόλο που η στάθμη της έπεφτε κατακόρυφα τις πρώτες δεκαετίες, παράλληλα με τα μεγάλα αστικά κέντρα που διατηρούσαν μικρούς πυρήνες της κλασικής παράδοσης.

Η τέχνη στις τουρκοκρατούμενες περιοχές παραμένει προσκολλημένη στα βυζαντινά πρότυπα με μια συντηρητική παλαιολόγεια τεχνοτροπία, ενώ στις βενετοκρατούμενες (ιδιαίτερα Επτάνησα, Κρήτη) κάνουν την εμφάνισή τους δυτικές επιρροές (ιταλική αναγέννηση) και διαμορφώνονται νέα καλλιτεχνικά ρεύματα τόσο στην ζωγραφική (αγιογραφία) όσο και στην αρχιτεκτονική. Οι ελληνικές περιοχές, ακόμη και μετά την κατάληψή τους από τους Τούρκους, παρέμειναν θέατρα πολεμικών συγκρούσεων καθώς οι Βενετοί είχαν ισχυρά οικονομικά συμφέροντα στην περιοχή της ανατολικής Μεσογείου. Διάφοροι πόλεμοι μεταξύ Τούρκων και Βενετών οδήγησαν στη βαθμιαία κατάληψη των βενετικών οχυρών από τους Τούρκους και εξασθένιση της κυριαρχίας τους. Οι πόλεμοι των Δυτικών κατά των Τούρκων και η εμφάνισή τους σε ελληνικές περιοχές υποκίνησαν ορισμένες φορές ελληνικές εξεγέρσεις, οι οποίες ωστόσο πνίγηκαν στο αίμα. Παρά τις δυσμενείς συνθήκες που επικρατούν ο Ελληνισμός κατορθώνει να επιζήσει, και μετά τους δυο πρώτους αιώνες να αναπτυχθεί, ενώ αρκετοί Έλληνες καταλαμβάνουν αξιόλογες θέσεις στη διοικητική ιεραρχία. Σπουδαία εξέλιξη έχουν οι Έλληνες του Φαναριού (Κωνσταντινούπολη), ενώ στις περιοχές της Βαλκανικής (Σερβία, Βουλγαρία, Βλαχία, Μολδαβία) οι Έλληνες εξαπλώνονται και διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στο εμπόριο της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Το κενό που άφησε η Βενετία στην Ανατολική Μεσόγειο αναπληρώθηκε σιγά σιγά από μια άλλη δύναμη, τη Ρωσία. Καθότι η δύναμη αυτή ήταν ορθόδοξη, αναπτέρωσε τις ελπίδες πολλών Ελλήνων για απελευθέρωση. Διάφοροι ρωσοτουρκικοί πόλεμοι ξέσπασαν κατά τη διάρκεια του 17ου αι., με σημαντικότερο αυτό του 1768-1774 (συνθήκη Κιουτσούκ Καϊναρτζή) που συμμετείχαν οι αδελφοί Ορλώφ και ξεσήκωσαν τους Έλληνες της Πελοποννήσου.

Η εθνική αφύπνιση των Ελλήνων στηρίχθηκε στην οικονομική άνοδό τους. Συμμετέχοντας ενεργά πλέον στο εμπόριο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας με την Ανατολή και ειδικότερα τη Δύση, αναπτύσσοντας τις εμπορικές τους επιχειρήσεις και οργανώνοντας έναν αξιόμαχο εμπορικό στόλο, όλα αυτά λειτούργησαν θετικά και έφεραν τον Ελληνισμό σε επαφή με τις νέες αντιλήψεις που επικρατούσαν στη Δύση. Έξω από τις ελληνικές περιοχές άρχισε να συγκροτείται μια ισχυρή ελληνική αστική τάξη, από την οποία προήλθε και ο Ελληνικός Διαφωτισμός έχοντας ως εκφραστές του τον Αδαμάντιο Κοραή, Δανιήλ Φιλιππίδη, Γρηγόριο Κωνσταντά, Άνθιμο Γαζή, Θεόφιλο Καΐρη, Νεόφυτο Δούκα, Βενιαμίν Λέσβιο, Αθανάσιο Ψαλίδα, Ρήγα Φεραίο και άλλους και χρησιμοποιώντας ως πρότυπά του τα κείμενα και τις ιδέες της Γαλλικής Επανάστασης. Η πνευματική αυτή άνοδος των Ελλήνων αποτέλεσε ένα σημαντικό παράγοντα, αν και όχι το μοναδικό, που οδήγησε στην Επανάσταση του 1821 και στην απελευθέρωση των Ελλήνων.
ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΟΧΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
1821: Στις 22 Φεβρουαρίου εισβάλλει ο Υψηλάντης στη Μολδαβία με στόχο να συμπαρασύρει στην εξέγερση και τα άλλα βαλκανικά έθνη, χωρίς, ωστόσο, να πετύχει το εγχείρημά του.
14 Μαρτίου 1821: Ξεκινούν οι πρώτες αψιμαχίες στην Πελοπόννησο με κυριότερες επαναστατικές εστίες τη Μάνη και την Αχαΐα. Ξεχωρίζει ο Θ. Κολοκοτρώνης για το οργανωτικό του πνεύμα, τις διοικητικές και τις στρατιωτικές του ικανότητες. Η επανάσταση μεταδίδεται σιγά σιγά σε πολλές ελληνικές περιοχές και φτάνει μέχρι τον Όλυμπο.
2-4 Μαΐου 1821: Μάχη της Γραβιάς.
τέλη Μαΐου 1821: Συγκεντρώνονται οι πιο σημαντικοί πρόκριτοι και ορισμένοι οπλαρχηγοί στο μοναστήρι των Καλτέτζων για να συντάξουν το πρώτο ελληνικό πολίτευμα.
Ιούνιος 1821: Καταφθάνει στην Πελοπόννησο ο Δ. Υψηλάντης ως πληρεξούσιος του αδερφού του.
23 Σεπτεμβρίου 1821: ʼΑλωση της Τριπολιτσάς από τις άτακτες μονάδες του Κολοκοτρώνη.
τέλη Δεκεμβρίου 1821: Αρχίζει τις εργασίες της η Α’ εθνική συνέλευση των Ελλήνων στην Επίδαυρο.
1 Ιανουαρίου 1822: Ψηφίζεται το προσωρινό γενικό πολίτευμα της Ελλάδας (τον Οργανικόν Νόμον) και κηρύσσει την ανεξαρτησία της Ελλάδας. Ο Αλ. Μαυροκορδάτος αναλαμβάνει την προεδρία του εκτελεστικού (της κυβέρνησης) και ο Δ. Υψηλάντης της Βουλής. Από την εποχή αυτή ξεκινούν και οι πρώτες έριδες μεταξύ στρατιωτικών και προκρίτων-πολιτικών, για το ποιος θα επικρατήσει και θα διοικήσει, με αποτέλεσμα τις εσωτερικές διαμάχες και αντιπαραθέσεις, οι οποίες έφθασαν μέχρι και τον εμφύλιο πόλεμο.
1822: Μάχη του Δερβενίου και καταστροφή της στρατιάς του Δράμαλη.
1822: Οι ειδήσεις για επαναστατικά κινήματα των Ελλήνων σε αρκετές περιοχές εξαγριώνει το τουρκικό πλήθος σε διάφορα αστικά κέντρα και στην Κωνσταντινούπολη, το οποίο εκτρέπεται σε λεηλασίες και σφαγές. Μέσα στα θύματα είναι και ο Πατριάρχης Γρηγόριος Ε’.
12 Αυγούστου 1822: Αναλαμβάνει υπουργός εξωτερικών της Αγγλίας ο G. Canning, ο οποίος θα παίξει σημαντικό ρόλο στις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Μάρτιος 1823: Αρχίζει τις εργασίες της η Β’ εθνική συνέλευση των Ελλήνων στο Αστρος.
1823: Ο Σολωμός συγγράφει το ποίημα “Ύμνος εις την Ελευθερίαν”.
1824: Ο λόρδος Byron πεθαίνει στην Ελλάδα.
1824: Ο Σολωμός συγγράφει το ποίημα “εις τον θάνατον του Λορδ Μπάιρον”.
21 Ιουλίου 1824: Καταστροφή των Ψαρών.
1825: Συμμετέχει ενεργά στον πόλεμο ο Μουχάμετ Αλή, αντιβασιλέας της Αιγύπτου, και στέλνει το γιο του, Ιμπραήμ, με μεγάλο αριθμό στρατευμάτων για να καταπνίξει την επανάσταση. Καταπνίγει στην αρχή την επανάσταση στην Κάσο και στην Κρήτη και έπειτα αποβιβάζεται στην Πελοπόννησο.
7 Απριλίου 1825: Ήττα των ελληνικών στρατιωτικών μονάδων από τον Ιμπραήμ στο Κρεμμύδι.
12 Ιουνίου 1825: Ο Ιμπραήμ κυριεύει την Τριπολιτσά και προελαύνει ως το Ναύπλιο.
10 Απριλίου 1826: Κατάληψη του Μεσολογγίου. Η θρυλική έξοδος των κατοίκων του αναζωπύρωσε τον ευρωπαϊκό φιλελληνισμό. Οι συνεχείς επιτυχίες του Ιμπραήμ έκαμψε το πάθος των Ελλήνων για ανεξαρτησία και πλέον εναπόθεταν όλες τους τις ελπίδες στις ξένες Δυνάμεις, ιδιαίτερα της Αγγλίας.
14 Απριλίου 1827: Η Γ’ εθνική συνέλευση της Τροιζήνας εκλέγει για κυβερνήτη της χώρας τον Ι. Καποδίστρια και συζητά τα όρια δικαιοδοσίας του νέου αρχηγού. Το σύνταγμα της Τροιζήνας είναι πιο δημοκρατικό από τα προηγούμενα.
1827: Πολιορκία της Ακρόπολης των Αθηνών με αντιπάλους τον Ρεσίτ Μεχμέτ (Κιουταχής) και τον Γ. Καραϊσκάκη. Στη μάχη σκοτώνεται ο Καραϊσκάκης και έτσι καταφέρνει ο Ρεσίτ Μεχμέτ να διαλύσει το ελληνικό στράτευμα και να καταλάβει και την Αθήνα.
6 Ιουλίου 1827: Σύναψη συμμαχίας μεταξύ Αγγλίας, Γαλλίας και Ρωσίας (Τριπλή Συμμαχία), συνθήκη του Λονδίνου και ανάληψη εκ μέρους τους πρωτοβουλιών για τερματισμό του πολέμου Ελλάδας-Τουρκίας στη βάση της αυτονομίας της Ελλάδας κάτω από την επικυριαρχία του Σουλτάνου.
20 Οκτωβρίου 1827: Ναυμαχία του Ναβαρίνου, όπου συγκρούεται ο στόλος των τριών μεγάλων Δυνάμεων, (Αγγλίας, Γαλλίας και Ρωσίας) με τον τουρκοαιγυπτιακό στόλο και τον εκμηδενίζει.
2 Φεβρουαρίου 1828: Ο Καποδίστριας ιδρύει την Εθνική Χρηματιστική Τράπεζα, της πρώτης ελληνικής τράπεζας.
1828: Ξεσπάει ρωσοτουρκικός πόλεμος, η Ρωσία καταφέρνει σοβαρό πλήγμα στην Πύλη και τη σύρει σε συνθηκολόγηση.
22 Μαρτίου 1829: Πρωτόκολλο του Λονδίνου. Καθορίζεται η ανεξαρτησία της Ελλάδας με βόρεια σύνορα τη γραμμή Βόλου-ʼΑρτας.
14 Σεπτεμβρίου 1829: Συνθήκη της Αδριανούπολης , με την οποία η Πύλη εξαναγκάζεται να αποδεχτεί το πρωτόκολλο του Λονδίνου.
3 Φεβρουαρίου 1830: Με πρωτοβουλία της Αγγλίας, η οποία φοβάται την αυξημένη ρωσική επιρροή στην Ελλάδα και την Ανατολική Μεσόγειο, υπογράφεται νέο πρωτόκολλο στο Λονδίνο, με το οποίο αναγνωρίζεται η ανεξαρτησία της Ελλάδας.
27 Σεπτεμβρίου 1831: Δολοφονία του Καποδίστρια στο Ναύπλιο.
τέλη 1831: Δ’ εθνική συνέλευση στο ʼαργος, όπου σημειώνονται συγκρούσεις μεταξύ ομάδων των αντίθετων πολιτικών φρονημάτων.
7 Μαΐου 1832: Συνθήκη, με την οποία οι μεγάλες δυνάμεις ρυθμίζουν τις πολιτικές τύχες του νεοσύστατου ελληνικού κράτους και ορίζουν την Ελλάδα ανεξάρτητη κληρονομική μοναρχία με πρώτο μονάρχη τον Όθωνα, γιο του Λουδοβίκου Α’ της Βαυαρίας.
6 Φεβρουαρίου 1833: Φτάνει στην Ελλάδα ο Όθωνας συνοδευόμενος από τα τρία μέλη της αντιβασιλείας, Armansperg, Maurer, Heideck.
9 Οκτωβρίου 1833: Ιδρύεται το ελεγκτικό Συνέδριο με πρόεδρο το Γάλλο οικονομολόγο Arthemond de Regny.
25 Μαΐου 1834: Φυλακίζεται ο Θ. Κολοκοτρώνης και ο Δ. Πλαπούτας, οι οποίοι καταδικάζονται σε 20 χρόνια φυλάκιση.
1 Ιουνίου 1835: ʼανοδος του Όθωνα στο θρόνο, καθώς έχει πλέον ενηλικιωθεί. Δίνεται χάρη στους Κολοκοτρώνη και Πλαπούτα και αποφυλακίζονται.
1836: Ιδρύεται η Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία της Αθήνας.
1837: Ιδρύεται η Αρχαιολογική Εταιρεία.
1837: Ιδρύεται το Πανεπιστήμιο Αθηνών, το οποίο, ωστόσο, άρχισε να κτίζεται δύο χρόνια αργότερα (Ιούλιο 1839) από το Δανό αρχιτέκτονα Chr. Hansen. Το πανεπιστήμιο είχε τέσσερις σχολές (φιλοσοφική, νομική, θεολογική και ιατρική).
30 Μαρτίου 1841: Ιδρύεται η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδας από την κυβέρνηση Χρηστίδη.
3 Σεπτεμβρίου 1843: Τα πολλά και άλυτα προβλήματα του ελληνικού κράτους σε συνδυασμό με την ανυπαρξία του Όθωνα και την αδυναμία των ελληνικών κυβερνήσεων, οι οποίες αναλώνονται σε μικροκομματικές διαμάχες, οδηγούν κάποιους παλιούς οπλαρχηγούς (Μακρυγιάννης) και πολιτικούς (Μεταξάς, Λόντος, Ζωγράφος) να επαναστατήσουν και να καταλάβουν το παλάτι με τη βοήθεια του στρατού (Δ. Καλλέργης).
8 Νοεμβρίου 1843: Μετά την επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου και τη δημιουργία συμμαχικού υπουργείου ξεκινούν οι εργασίες της εθνικής συνέλευσης.
3 Ιανουαρίου 1844: Αρχίζει η συζήτηση για το νέο σύνταγμα, το οποίο καθορίζει επίσημη θρησκεία του κράτους την ορθόδοξη και ανέχεται κάθε άλλη, καθιερώνει τη δογματική ένωση της ελληνικής Εκκλησίας με το Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης και ορίζει τα δικαιώματα του πολίτη.
30 Μαρτίου 1844: Εγκαθιδρύεται στην Ελλάδα η συνταγματική μοναρχία και ο Όθωνας ορκίζεται να διαφυλάξει το νέο σύνταγμα.
Ιανουάριος 1850: Ισχυρή μοίρα του αγγλικού στόλου κάτω από τις διαταγές του ναύαρχου William Parker αποκλείει τα ελληνικά παράλια, για να αναγκάσει την ελληνική κυβέρνηση να πληρώσει αποζημιώσεις σε ʼαγγλους υπηκόους.
μέσα 1850: Το οικουμενικό Πατριαρχείο αναγνωρίζει με τον “Συνοδικό Τόμο” την ελλαδική Εκκλησία και την ανακηρύσσει αυτοκέφαλη.
1853-1856: Κριμαϊκός πόλεμος, όπου εναντίον των επεκτατικών διαθέσεων της Ρωσίας αντιδρούν η Αγγλία και Γαλλία και κηρύσσουν τον πόλεμο.
30 Νοεμβρίου 1853: Με αφορμή τον Κριμαϊκό πόλεμο, την καταστροφή του τουρκικού στόλου από τον ρωσικό στη Σινώπη και η ελπίδες των Ελλήνων για απελευθέρωση και των υπόλοιπων ελληνικών περιοχών με τη βοήθεια της Ρωσίας διεισδύουν ελληνικά αντάρτικα σώματα στη Θεσσαλία, Ήπειρο και Μακεδονία.
Μάιος 1854: Οι Αγγλογάλλοι καταλαμβάνουν τον Πειραιά και ωθούν τον Όθωνα να δηλώσει ότι θα τηρήσει αυστηρή ουδετερότητα. Σχηματίζεται νέα κυβέρνηση με πρωθυπουργό τον Αλ. Μαυροκορδάτο.
Μάιος 1855: Υπογράφεται η ελληνοτουρκική εμπορική συμφωνία της Κάλιντζας, με την οποία η Ελλάδα εξασφάλιζε εμπορικά προνόμια και ατέλειες στην οθωμανική αυτοκρατορία.
Μετά το 1860: Ιδρύονται στον Πειραιά, Πάτρα, Ναύπλιο, Σύρο μικρές μονάδες οινοποιίας, χαρτοποιίας και εκκοκκιστήρια βάμβακος. Λαμβάνονται ορισμένα μέτρα για την ενίσχυση της βιομηχανίας.
Φεβρουάριος 1862: Επικρατεί δυσαρέσκεια κατά του μονάρχη και των άλυτων πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών προβλημάτων και ξεσπάει επαναστατικό κίνημα στο Ναύπλιο, το οποίο καταπνίγηκε, όχι όμως και άλλα κινήματα στο Μεσολόγγι, Πάτρα και Αθήνα. Ο Όθωνας εξαναγκάζεται από την επαναστατική τριανδρία Κ. Κανάρη, Δ. Βούλγαρη και Μπ. Ρούφο να εγκαταλείψει τη χώρα.
30 Μαρτίου 1863: Οι μεγάλες δυνάμεις επιλέγουν νέο μονάρχη της Ελλάδας το Δανό πρίγκιπα Γουλιέλμο Γεώργιο Χριστιανό, γιο του Χριστιανού.
5 Οκτωβρίου 1863: Η Αγγλία σε συνδυασμό με το νέο μονάρχη παραχωρεί τα Ιόνια στο ελληνικό βασίλειο, η βουλή των οποίων κηρύσσει ομόφωνα την ένωση. Η τελική ένωση υπογράφηκε στις 29 Μαρτίου 1864 από τους αντιπροσώπους της Αγγλίας, Γαλλίας, Ρωσίας και του Χ. Τρικούπη.
1864: Ψηφίζεται νέο σύνταγμα και εισάγεται η βασιλευομένη δημοκρατία με διάχυτη την πνοή του εκδημοκρατισμού του πολιτεύματος.
1866-1869: Επωφελούμενοι οι Κρητικοί από τη γενική αναταραχή στη Βαλκανική ξεσηκώνονται και επιζητούν την ανεξαρτησία τους. Ωστόσο, δεν είχαν ωριμάσει ακόμη οι συνθήκες για την απελευθέρωσή της.
21 Αυγούστου 1866: Η γενική συνέλευση στ’ Ασκύφου κηρύσσει την ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα.
8 Νοεμβρίου 1866: Ολοκαύτωμα του Αρκαδίου.
26 Αυγούστου 1867: Η Ελλάδα με κυβέρνηση Κουμουνδούρου και υπουργό εξωτερικών τον Χ. Τρικούπη συνάπτει την πρώτη ελληνοσερβική συνθήκη συμμαχίας στο Voslau της Αυστρίας.
1869: Ιδρύεται η “Ελληνική Μεταλλευτική Εταιρεία”.
11 Μαρτίου 1870: Εκδίδεται φιρμάνι από την Πύλη με την επιμονή και πίεση του ρώσου πρεσβευτή στην Κωνσταντινούπολη Ιγνάτιεφ για την ίδρυση της βουλγαρικής Εξαρχίας, ανεξάρτητης βουλγαρικής Εκκλησίας. Το Φεβρουάριο 1872 εκλέγεται ο πρώτος Βούλγαρος έξαρχος.
1872: Τα χειροκίνητα μηχανήματα στην Ερμούπολη αντικαθίστανται με ατμοκίνητα. Ιδρύονται εργοστάσια αεριόφωτος στην Ερμούπολη και Πειραιά.
1873-1874: Ιδρύονται “τα μεταλλουργεία Λαυρίου”, το “Ελληνικόν Πυριτιδοποιείον” και διάφορες άλλες βιομηχανικές μονάδες χαρτιού, κλωστικής και υφαντικής, υαλουργίας.
Ιούλιος 1875: Η Ερζεγοβίνη επαναστατεί εναντίον της Πύλης. Η επανάσταση εξαπλώνεται και στη Βοσνία.
11 Αυγούστου 1875: Αρχίζει να εφαρμόζεται το κοινοβουλευτικό πολίτευμα.
6 Μαΐου 1876: Αποτέλεσμα των επαναστατικών κινημάτων στη Βαλκανική ήταν ο ερεθισμός των μουσουλμανικών πληθυσμών και η σφαγή των προξένων της Γαλλίας και Γερμανίας στη Θεσσαλονίκη.
30 Μαΐου 1876: Πολιτικοστρατιωτικό κίνημα στην Κωνσταντινούπολη ορίζει τον πρίγκιπα Μουράτ ως νέο σουλτάνο.
30 Ιουνίου 1876: Ο βασιλιάς της Σερβίας, Μιλάνος, κηρύσσει τον πόλεμο εναντίον της Πύλης και τον ακολουθεί ο βασιλιάς του Μαυροβουνίου, Νικόλαος.
1876: Η Πύλη δημοσιεύει νέο σύνταγμα, με το οποίο υπόσχεται ελευθερία, δικαιοσύνη και ισότητα σε όλους τους υπηκόους της, προσπαθώντας να αποφύγει το διαμελισμό της.
24 Απριλίου 1877: Η Ρωσία κηρύσσει τον πόλεμο κατά της Πύλης.
7 Ιουνίου 1877: Ο βασιλιάς Γεώργιος Α’ για να αντιμετωπίσει την κατάσταση σχηματίζει οικουμενική κυβέρνηση με πρόεδρο τον Κ. Κανάρη και υπουργό εξωτερικών τον Χ. Τρικούπη.
24 Ιανουαρίου 1878: Η νέα κυβέρνηση Κουμουνδούρου με υπουργό εξωτερικών των Θ. Δελιγιάννη στέλνει ελληνικό στρατιωτικό τμήμα στη Θεσσαλία πιστεύοντας ότι μπορεί να επωφεληθεί η χώρα από τις επιτυχίες της Ρωσίας.
3 Μαρτίου 1878: Συνθήκη του Αγ. Στεφάνου, όπου οι Ρώσοι επιβάλλουν τους όρους τους στην Πύλη (ανεξαρτησία της Ρουμανίας, Σερβίας και Μαυροβουνίου, ίδρυση της μεγάλης ηγεμονίας ης Βουλγαρίας που θα περιελάμβανε τις χώρες του Δούναβη, Αίμου, την Ανατολική Ρωμυλία, τη Δυτική Θράκη και Μακεδονία.
Απρίλιος 1878: Επαναστατικό κίνημα στο Μπούρινο της Δυτικής Μακεδονίας, το οποίο επεκτείνεται ως την περιοχή των Πρεσπών και συνεχίζεται μέχρι το Νοέμβριο του 1878.
30 Απριλίου 1878: Υπογράφεται μυστικό πρωτόκολλο στο Λονδίνο μεταξύ Ρωσίας και Αγγλίας, το οποίο προετοιμάζει το έδαφος για το Συνέδριο του Βερολίνου. Αποφασίζεται η αναθεώρηση της συνθήκης του Αγ. Στεφάνου.
4 Ιουνίου 1878: Υπογράφεται στην Κωνσταντινούπολη αγγλοτουρκική αμυντική συμμαχία. Η Πύλη παραχωρεί την Κύπρο στην Αγγλία.
13 Ιουνίου 1878: Συνέδριο του Βερολίνου με τη συμμετοχή των 6 μεγάλων δυνάμεων (Γερμανίας, Αυστροουγγαρίας, Γαλλίας, Αγγλίας, Ιταλίας, Ρωσίας) και της Τουρκίας υπό την προεδρία του Γερμανού καγκελάριου Bismarck. Στο συνέδριο του Βερολίνου κερδισμένη βγαίνει η Αγγλία, η οποία περιορίζει τις επεκτατικές διαθέσεις της Ρωσίας, ενώ, αντίθετα, προωθεί τα δικά της συμφέροντα στην Ανατολική Μεσόγειο. Στο συνέδριο επικυρώνεται η Θεσσαλία και τμήμα της ηπείρου στην Ελλάδα μετά από πρόταση του Γάλλου αντιπροσώπου Waddington.
1881: Η Θεσσαλία και η περιοχή της ʼΑρτας επιδικάζονται τελικά μετά από σκληρές διαπραγματεύσεις στην Ελλάδα.
ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΟΧΗ
Στις αρχές του 19ου αι. είχε ωριμάσει η ιδέα, όσο ποτέ άλλοτε, για την απελευθέρωση του ελληνικού έθνους από τον τουρκικό ζυγό, παρόλο που η απογοήτευση για τη βοήθεια κάποιου ξένου κράτους ήταν πλέον διάχυτη στους Έλληνες και ήταν φανερό, ότι έπρεπε να στηριχθούν στις δικές τους δυνάμεις. Ξεκινούν προετοιμασίες για τον αγώνα με υπόβαθρο τους Έλληνες διαφωτιστές και με την ίδρυση εταιρειών (της εταιρείας των Φίλων των Μουσών και ιδιαίτερα της Φιλικής Εταιρείας) και την προσέλκυση διαφόρων επιφανών Ελλήνων του εξωτερικού (Καποδίστριας, Υψηλάντης). Η ελληνική επανάσταση ξεκίνησε τέλη Φεβρουαρίου 1821 στις παραδουνάβιες ηγεμονίες με την προέλαση του Αλέξανδρου Υψηλάντη, η οποία ωστόσο λόγω διαφορών στις τάξεις της μικρής στρατιωτικής δύναμης του Υψηλάντη καταπνίγηκε από τους Τούρκους. Η Πελοπόννησος αποδείχτηκε πιο έτοιμη στις ελληνικές περιοχές για να αναλάβει τη στρατιωτική δράση κατά των Τούρκων.

Η ελληνική επανάσταση στηρίχτηκε κατά κύριο λόγο στην προσωπικότητα κάποιων σημαντικών Ελλήνων οπλαρχηγών (Κολοκοτρώνης), σε μικρά άτακτα στρατιωτικά σώματα, σε φιλέλληνες αξιωματικούς που κατέφθασαν για να βοηθήσουν τους επαναστάτες και στην επίδραση του Δημήτριου και του Αλέξανδρου Υψηλάντη. Κάτω από τις αυτές συνθήκες ξεκίνησε ο αγώνας ανεξαρτησίας, ο οποίος μέσα από σημαντικές νίκες κατά των Τούρκων (κατάληψη της Τριπολιτσάς, 23.09.1821, μάχη της Γραβιάς, 3-4 Μαΐου 1821, έξοδος του Μεσολογγίου 10.04.1826), αλλά και ταπεινωτικές ήττες (καταστροφή των Ψαρών 21.07.1824), καθώς και εσωτερικές διαμάχες που έφτασαν μέχρι του σημείου της εμφύλιας διαμάχης (αντιπαράθεση Αλ. Μαυροκορδάτου και Θ. Κολοκοτρώνη) συνεχίστηκε ο αγώνας. Κύρια πολεμικά κέντρα ήταν η Πελοπόννησος, Στερεά Ελλάδα και το Αιγαίο με τη συμμετοχή του ελληνικού στόλου. Στην επανάσταση συμμετείχαν και άλλες περιοχές με εξεγέρσεις, οι οποίες όμως καταπνίγηκαν από τους Οθωμανούς.

Από τις πρώτες στιγμές της επανάστασης οι Έλληνες προσπάθησαν να οργανωθούν πολιτειακά και να πείσουν τις ξένες δυνάμεις, ότι πρέπει να αναγνωρισθούν ως ανεξάρτητο κράτος, αλλά και για να αντιμετωπίσουν και να επιλύσουν τα δύσκολα οικονομικά προβλήματα που είχαν προκύψει. Από τις ανάγκες αυτές προέκυψε το πρώτο απλό ελληνικό πολίτευμα στα τέλη Μαΐου 1821. Λίγο αργότερα αρχίζει τις εργασίες της η Α΄ εθνική συνέλευση των Ελλήνων (20.12.1821) και ψηφίζεται το πολίτευμα της Επιδαύρου (01.01.1822). Ακολουθούν τα πολιτεύματα του Άστρους (1823) και της Τροιζήνας (1827), τα οποία βασίζονται στα δημοκρατικά συντάγματα της γαλλικής Συμβατικής Συνελεύσεως του 1793 και 1795. Παράλληλα με την ψήφιση των πολιτευμάτων αρχίζουν να κάνουν την εμφάνισή τους και οι πρώτοι κομματικοί σχηματισμοί, οι οποίοι έχουν ως στόχο της προσέλκυση κάποιας ξένης δύναμης στο ελληνικό ζήτημα (αγγλικό, γαλλικό, ρωσικό).

Η ελληνική επανάσταση εκδηλώθηκε σε μια εποχή που ο ευρωπαϊκός κόσμος είχε κουραστεί από τους ναπολεόντειους πολέμους και οι μονάρχες της Δυτικής Ευρώπης δεν έβλεπαν με καλό μάτι μια τέτοια κίνηση. Η επίσημη ευρωπαϊκή διπλωματία εξέφρασε την αντίθεσή της, ιδιαίτερα Αγγλία και Αυστρία, καθώς φοβόταν την κάθοδο των Ρώσων στην Ανατολική Μεσόγειο και Εγγύς Ανατολή. Ωστόσο, ο φιλελληνισμός που είχε ήδη αναπτυχθεί στη Δυτική Ευρώπη επέδρασε θετικά στην πορεία της ελληνικής επανάστασης, αλλά και ο ανταγωνισμός των τριών μεγάλων Δυνάμεων (Αγγλίας, Γαλλίας και Ρωσίας) στην ανατολική Μεσόγειο οδήγησαν σε αλλαγή της στάσης τους απέναντι στους Έλληνες. Με τη συνθήκη του Λονδίνου 1827 μεσολαβούν οι τρεις Δυνάμεις, δίνουν ένα τέλος στον πόλεμο και καθορίζουν, ότι η Ελλάδα θα διοικούνταν με δικό της ηγεμόνα και υπαλλήλους, αλλά θα υπαγόταν ως φόρου υποτελής στο Σουλτάνο. Στη Γ’ εθνική συνέλευση της Τροιζήνας εκλέχτηκε ως κυβερνήτης του νέου κράτους ο Ιωάννης Καποδίστριας (14.04.1827). Για να μπορέσει να ανταπεξέλθει στις τεράστιες πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές δυσκολίες που αντιμετώπιζε το νέο κράτος απέκτησε σημαντικές εξουσίες και με έξυπνους ελιγμούς προσπάθησε να θέσει σε σωστές βάσεις το νεοϊδρυθέν κράτος. Μετά το ρωσοτουρκικό πόλεμο του 1828-29 και το φόβο της Αγγλίας για την επικράτηση της ρωσικής επιρροής στην Ελλάδα υπογράφεται το πρωτόκολλο της 3 Φεβρουαρίου 1830, στο οποίο ανακηρύσσεται η Ελλάδα ανεξάρτητο κράτος. Οι μεταρρυθμίσεις του Καποδίστρια δημιούργησαν και έντονες αντιδράσεις από την πλευρά κάποιων μεγάλων αριστοκρατικών οικογενειών, των οποίων έθιγαν τα συμφέροντα. Η πορεία του Καποδίστρια έληξε άδοξα με τη δολοφονία του στο Ναύπλιο (27.09.1831).

Η αναρχία που δημιουργήθηκε μετά τη δολοφονία του Καποδίστρια επιφέρει και πάλι την ανάμιξη των μεγάλων Δυνάμεων, οι οποίες με τη συνθήκη της 7 Μαΐου 1832 καθορίζουν το ελληνικό κράτος ως κληρονομική μοναρχία με πρώτο μονάρχη το Όθωνα, δευτερότοκο γιο του Λουδοβίκου Α΄ της Βαυαρίας. Καθώς ήταν ανήλικος, ορίστηκε τριμελής επιτροπή από γερμανούς αξιωματούχους, η οποία θα διοικούσε μέχρι την ενηλικίωση του μονάρχη. Στην εποχή αυτή ανάγεται και η οριστική διαμόρφωση των ελληνικών κομμάτων, τα οποία τρέφουν ιδιαίτερη συμπάθεια σε μια από τις μεγάλες δυνάμεις πιστεύοντας ότι μόνο με τη βοήθειά τους θα καταφέρουν να πραγματοποιήσουν τα εθνικά τους όνειρα. Προβλήματα, έντονες αντιδράσεις από την πλευρά κάποιων μεγάλων αριστοκρατικών οικογενειών, των οποίων έθιγαν τα συμφέροντα. Η πορεία του Καποδίστρια έληξε άδοξα με τη δολοφονία του στο Ναύπλιο (27.09.1831).

Η αναρχία που δημιουργήθηκε μετά τη δολοφονία του Καποδίστρια επιφέρει και πάλι την ανάμιξη των μεγάλων Δυνάμεων, οι οποίες με τη συνθήκη της 7 Μαΐου 1832 καθορίζουν το ελληνικό κράτος ως κληρονομική μοναρχία με πρώτο μονάρχη το Όθωνα, δευτερότοκο γιο του Λουδοβίκου Α΄ της Βαυαρίας. Καθώς ήταν ανήλικος, ορίστηκε τριμελής επιτροπή από γερμανούς αξιωματούχους, η οποία θα διοικούσε μέχρι την ενηλικίωση του μονάρχη. Στην εποχή αυτή ανάγεται και η οριστική διαμόρφωση των ελληνικών κομμάτων, τα οποία τρέφουν ιδιαίτερη συμπάθεια σε μια από τις μεγάλες δυνάμεις πιστεύοντας ότι μόνο με τη βοήθειά τους θα καταφέρουν να πραγματοποιήσουν τα εθνικά τους όνειρα. Προβλήματα, ωστόσο, στο νέο κράτος δημιουργούσε και η ενεργή ανάμιξη των πρέσβεων των ξένων δυνάμεων στα εσωτερικά του. Η τριμελής επιτροπή έχοντας να αντιμετωπίσει όλα αυτά προσπάθησε με διάφορες μεταρρυθμίσεις να επιβάλει κάποια τάξη στη διοίκηση και στην οικονομία του κράτους.

Την 01.06.1835 ενηλικιώνεται ο Όθωνας και αναλαμβάνει τη διακυβέρνηση του κράτους. Παρά τις φιλότιμες προσπάθειες κάποιων διοικητικών παραγόντων για σωστή αναδιάρθρωση του κράτους εσωτερικές διαμάχες και ίντριγκες των ξένων διπλωματών δεν αφήνουν και πολλά περιθώρια ανάπτυξης της Ελλάδας. Φυσικό επακόλουθο της μη ισότιμης μεταχείρισης των πολιτών και των άλυτων οικονομικών και κοινωνικών προβλημάτων (αγροτικό ζήτημα) ήταν η επανάσταση της 3 Σεπτεμβρίου του 1843, με την οποία διαμορφώνεται ένα νέο πολιτικό πλαίσιο της συνταγματικής μοναρχίας. Η επόμενη περίοδος χαρακτηρίζεται από την ανελέητη διαμάχη των ελληνικών κομμάτων για την εξουσία, χωρίς, ωστόσο, να πετυχαίνει κανένα από αυτά να επιλύσει κάποια από τα προβλήματα του τόπου. Η όχι και ιδιαίτερα συνετή διακυβέρνηση της χώρας από τον Όθωνα οδήγησε τελικά σε νέες εξεγέρσεις του στρατού και του λαού, οι οποίες ωθούν τον μονάρχη να εγκαταλείψει τη χώρα τον Οκτώβριο του 1862.

Η περίοδος αυτή είχε ως κύρια στοιχεία της διάφορους πολιτικούς κραδασμούς και οικονομική καχεξία. Σημαντική είναι, όμως ανάπτυξη της νεοελληνικής λογοτεχνίας με την εμφάνιση δύο σχολών, της αθηναϊκής (Ιακ. Ρίζος Νερουλός, Ιακ. Ρίζος Ραγκαβής, Αλ. Και Παν. Σούτσος) και της επτανησιακής (Σολωμός, Ιακ. Πολυλάς, Ι. Τυπάλδος, Γ. Μαρκοράς, Αρ. Βαλαωρίτης).

Με διπλωματικές ενέργειες της Αγγλίας επιλέχθηκε νέος βασιλιάς της Ελλάδας ο Γουλιέλμος Γεώργιος Χριστιανός από το βασιλικό οίκο της Δανίας. Παράλληλα παραχώρησε η Αγγλία τα Επτάνησα στην Ελλάδα (29.03.1864). Με το σύνταγμα του 1864 εισάγεται η βασιλευομένη δημοκρατία και παρατηρείται ένας εκδημοκρατισμός του πολιτεύματος. Στην πολιτική σκηνή της χώρας συμμετέχει πλέον ενεργά και ο Χ. Τρικούπης, μια από τις σημαντικότερες προσωπικότητες του 2ου μισού του 19ου αι. Οι σκλαβωμένες ακόμη ελληνικές περιοχές κάνουν προσπάθειες να απελευθερωθούν και να ενωθούν με το ελληνικό κράτος χωρίς επιτυχία (κρητική επανάσταση του 1866-69).Στην εξωτερική πολιτική σκηνή επιδεινώνονται οι σχέσεις της Ρωσίας με την Πύλη και ξεσπάει ακόμη ένας ρωσοτουρκικός πόλεμος (1877-78), ο οποίος λήγει με την εξοντωτική για την Πύλη συνθήκη του Αγίου Στεφάνου (03.03.1878). Λίγο αργότερα, στο Συνέδριο του Βερολίνου (13.06.1878) η Αγγλία βγαίνει η μεγάλη κερδισμένη, η οποία επεκτείνει την επιρροή της στη Μεσόγειο. Στην Ελλάδα επιδικάζεται η Θεσσαλία και ένα μικρό τμήμα της Ηπείρου (1881).

Η επέκταση των ελληνικών συνόρων από την Όθρυ στον Όλυμπο αύξησε την έκταση του κράτους δημιούργησε, ωστόσο διάφορα προβλήματα, που αφορούσαν στη εκβιομηχάνιση της χώρας. Τη διακυβέρνηση της χώρας αναλαμβάνει ο Χ. Τρικούπης, οποίος με διάφορες μεταρρυθμίσεις προσπαθεί να δώσει νέα πνοή, να αναζωογονήσει και να εκσυγχρονίσει το κράτος. Η διακυβέρνησή του διήρκεσε μέχρι το 1890. Ο επόμενες κυβερνήσεις δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν με επιτυχία τα εξωτερικά (επεκτατισμός των Βουλγάρων στη Μακεδονία) και εσωτερικά ζητήματα (οικονομία, στρατιωτική διοίκηση) του κράτους. Το ελληνικό κράτος σύρεται από ορισμένους στρατιωτικούς σε νέες περιπέτειες με την διείσδυσή τους στη Μακεδονία και στην Κρήτη. Νέος ελληνοτουρκικός πόλεμος ξεσπάει, όπου η κακή οργάνωση οδηγεί την Ελλάδα σε ταπεινωτική ήττα και σε συνθηκολόγηση (04.12.1897) με μικρή τροποποίηση των συνόρων προς όφελος της Τουρκίας και καταβολή στρατιωτικής αποζημίωσης.

Στο δεύτερο μισό του 19ου αι. παρουσιάζεται άνθιση των τεχνών και της λογοτεχνίας παράλληλα με την οικονομική άνοδο του κράτους. Παρατηρείται μια στροφή στην αναζήτηση της καταγωγής των σύγχρονων Ελλήνων. Επίσης ιδρύεται η λαογραφική επιστήμη με πρωτεργάτη τον Νικόλαο Πολίτη. Ταυτόχρονα ξεκινά και η συζήτηση για την ελληνική διγλωσσία (δημοτική εναντίον καθαρεύουσα). Οι λογοτέχνες, επηρεασμένοι από το γαλλικό “παρνασσισμό” στρέφονται στην καθημερινή ζωή και αρχίζουν να χρησιμοποιούν τη δημοτική εκφράζοντας το νέο πνεύμα της αλλαγής. Με επικεφαλής τον Κωστή Παλαμά και μια άλλη πλειάδα ποιητών (Δροσίνης, Πολέμης, Μαλακάσης, Πορφύρας) και πεζογράφων (Εφταλιώτης, Πάλλης, Ξενόπουλος, Νιρβάνας, Καρκαβίτσας, Βουτυράς, Πηνελόπη Δέλτα) εκφράζεται έμπρακτα το νέο πνεύμα του δημοτικού λόγου. Ωστόσο κάποιοι πεζογράφοι που καλλιεργούν το ηθογραφικό διήγημα παραμένουν πιστοί στην καθαρεύουσα (Βικέλας, Βιζυηνός, Κονδυλάκης, Παπαδιαμάντης, Μωραϊτίδης). Και στις τέχνες οι επιρροές της Δύσης είναι ολοφάνερες. Το πνεύμα του κλασικισμού που διαπνέει τη Δυτική Ευρώπη (κυρίαρχη η σχολή του Μονάχου) φτάνει και στην Ελλάδα με πρωταρχικούς εκφραστές τους Γερμανούς αρχιτέκτονες Schaubert, Klenze, Gaertner, Ziller και το Δανό Hansen. Άξιοι Έλληνες συνεχιστές της τάσης αυτής θεωρούνται ο Λ. Καυταντζόγλου και ο Στ. Κλεάνθης. Η ζωγραφική, η οποία κατά των 18ο αι. αντιπροσωπευόταν από καλλιτέχνες των Ιονίων, συνεχίζει την παράδοση αυτή, αλλά στρέφεται και σε προσωπογραφίες. Στο δεύτερο μισό του 19ου αι. εμφανίζονται Έλληνες ζωγράφοι, οι οποίοι έχουν σπουδάσει στο Μόναχο. Σημαντικά ονόματα της εποχής αυτής είναι οι Τηνιακός Νικόλαος Λύτρας, ο Νικόλαος Γύζης και ο Κ. Βολανάκης. Τέλος, την ίδια εποχή αναπτύσσεται και η γλυπτική με καλλιτέχνες που έχουν σπουδάσει Μόναχο και Ιταλία. Χαρακτηριστικοί εκφραστές πρέπει να θεωρηθούν οι Γ. Βιτάλης, Δ. Φιλιππότης και ο Γ. Χαλεπάς.

πηγές:http://odysseus.culture.gr/
Μουζουράκης Δ. Ευτύχης συγγραφέας/Mouzourakis Eftichis

ΕΠΗΣΗΜΗ ΕΝΩΣΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ την 1η Δεκεμβρίου 1913 που υψώθηκε στο φρούριο Φίρκα των Χανίων η Ελληνική σημαία

Ἀναρτήθηκε Δεκεμβρίου 12, 2009 ἀπὸ musurus
Κατηγορίες: Uncategorized

H ENΩΣH THΣ KPHTHΣ ME THN EΛΛAΔA

KAI TA ΠPO AYTHΣ ΔIAΔPAMATIΣΘENTA ΓEΓONOTA

Λαοί που ξεχνούν την ιστορία τους, είναι καταδικασμένοι να την επαναλάβουν.
Μέσα στο πνεύμα της φράσης αυτής, που κινείται μεταξύ εθνικής επιταγής και εξορκισμού, θα γραφτούν λίγα λόγια μια που αυτές τις ημέρες συμπληρώνονται 96 χρόνια από την επίσημη Ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα.
Το Νησί μας είναι πολύμορφα σημαδεμένο από το χρόνο και την Ιστορία. Ρωμαίοι, Σαρακηνοί, Γενουάτες, Βενετοί, Τούρκοι και Γερμανοί στηριζόμενοι στη λογική της υπεροχής τους χρησιμοποιούν τους θαλάσσιους και εναέριους δρόμους και μακριά από φραγμούς και ηθικές αναστολές την καταλαμβάνουν.
Τα πέτρινα χρόνια της προτελευταίας κατοχής καλύπτουν το χρονικό διάστημα 1669-1898, και σηματοδοτούνται από πλήθος επαναστατικών εξεγέρσεων, κινημάτων και αψιμαχιών, κατά του Οθωμανού δυνάστη. Ο ζυγός βαρύς. Τα μέτρα του κατακτητή σκληρά. Η συμπεριφορά απάνθρωπη. Τα δεινά αβάστακτα. Οι φορολογίες εξαντλητικές.
Από κάποιες ρωγμές που δημιουργούν αυτές οι πιεστικές καταστάσεις εκτινάσσεται ο θυμός και οι ηφαιστειακές εκρήξεις της κρητικής ψυχής. Η περιπετειώδης πορεία του κρητικού λαού στο διάβα του χρόνου, γέννησε μέσα τις τρίδυμες και ομογάλακτες λέξεις Ελευθερία – Θάνατος – Ένωση.
Χτυπημένες και οι τρεις ομοούσιες αυτές λέξεις στο αμόνι των αγώνων και των θυσιών, έχουν κατασταλάξει ως ειδικό βάρος μέσα στην ψυχή του κρητικού, κι έχουν φωλιάσει ως ιερό πάθος μέσα του. Ακολουθούν άλλωστε το δρόμο που έχουν χαράξει οι ένδοξες πατρογονικές καταβολές. Στις πυκνές εξεγέρσεις και το τακτικό ξεκήκωμα, δε στάθηκε εμπόδιο η υπεροχή του κατακτητή, οι υπερπολαπλάσιες δυνάμεις του και ο μέχρι οδόντων εξοπλισμός του. Αλλά και οι εξεγέρσεις αυτές δεν ήταν πράξεις παραλογισμού, έπαρσης ή αλαζονείας. Αποτελούσαν το προσάναμμα στο θυσιαστήριο της αδούλευτης σκέψης και μια συνειδητή προσφορά στον τομέα των πνευματικών αξιών. Η μια επανάσταση διαδέχεται την άλλη. Ο αγώνας για τη λευτεριά μακρύς και σκληρός.
Αλλά ας παρακολουθήσουμε τώρα τη ροή των γεγονότων που σημειώθηκαν στο πριν από την Ένωση χρονικό διάστημα.
Από τα πρώιμα κιόλας χρόνια της Οθωμανικής κυριαρχίας, αρχίζει η οργανωμένη αντίσταση κατά του κατακτητή, πότε με τη βοήθεια των Βενετών στα Χανιά το 1692 και πότε με την ενθάρρυνση των Ρώσων, στην επανάσταση του Δασκαλογιάννη το 1770. Και οι δύο όμως εξεγέρσεις καταλήγουν σε αποτυχία, με μεγαλύτερες καταπιεστικές συνέπειες για τους υποδούλους. Αξίζει να σημειωθεί εδώ, η χαρακτηριστική αγριότητα των γενιτσάρων, αυτοκρατορικών και ντόπιων, που είναι μοναδική ίσως στον ελληνικό χώρο.
Η ελληνική επανάσταση του 1821 εξαπλώνεται αμέσως και στην Κρήτη, παρά τη στρατιωτική υπεροχή του τουρκικού στοιχείου, την παντελή έλλειψη όπλων και εφοδίων και την άγρυπνη επιτήρηση των τουρκικών αρχών. Οι αγώνες της Κρήτης, που κινούνται στο ίδιο ιστορικό πλαίσιο με το ξεσήκωμα της άλλης Ελλάδας, διαρκούν 10 σχεδόν χρόνια και περνούν από φάσεις επιτυχίας, αλλά και οδυνηρών συνεπειών. Οι επαναστατικές εξεγέρσεις αρχίζουν από τα Σφακιά. Στις 7 Απριλίου 1821, πραγματοποιείται επαναστατική συνέλευση στη θέση Γλυκά Νερά.
Λίγο αργότερα, στις 15 Απριλίου, επαναλαμβάνεται η συνέλευση στην Παναγία τη Θυμιανή, που γίνεται η Αγία Λαύρα της Κρήτης. Στη συνέλευση παίρνουν μέρος 1500 επαναστάτες από όλη την Κρήτη και στις αρχές Ιουνίου αρχίζει επίσημα πια ο Κρητικός αγώνας. Η πρώτη φάση των αγώνων διαρκεί ως το 1824, όταν οι Τούρκοι καλούν σε βοήθεια μεγάλες αιγυπτιακές δυνάμεις, που κατορθώνουν, σε φονικές μάχες, να καταπνίξουν τα επαναστατικά κινήματα, χαράσσοντας παράλληλα με τη φιλοπόλεμη τακτική τους φιλόδοξους μελλοντικούς στόχους. Η δεύτερη φάση αναζωπύρωσης της επανάστασης αρχίζει από τη Γραμβούσα το 1825. Απλώνεται σε όλο το νησί και διατηρείται με επιτυχία ως το 1830. Τότε υπογράφεται στο Λονδίνο το “Πρωτόκολλο”, με το οποίο παρέχεται στην Ελλάδα η ανεξαρτησία της. Έξω όμως από τα όριά της μένει το πολύπαθο νησί, που εξακολουθεί να βρίσκεται στην απόλυτη δικαιοδοσία του Σουλτάνου. Παίρνει έτσι τέλος ένας αγώνας δέκα χρόνων, που σημαδεύεται από αιματηρές θυσίες, χωρίς να δικαιώνει τους πόθους του κρητικού λαού. Με το ίδιο Πρωτόκολλο και σε αντάλλαγμα των υπηρεσιών που προσφέρει ο αντιβασιλέας της Αιγύπτου Μεχμέτ Αλής στο Σουλτάνο, του παραχωρείται η Κρήτη στην τιμή των 21 εκατομμυρίων γροσίων. Αρχίζει πάλι μια νέα περίοδος “εστιλβωμένης δουλειάς”, όπως χαρακτηριστικά την αποκαλεί ο Β. Ψιλάκης, η οποία διαρκεί ως το 1840.
Με το πνεύμα του νέου κατακτητή, περιορίζονται οι αυθαιρεσίες των γενιτσάρων, χωρίς όμως η νέα κατοχή να είναι λιγότερο βαριά από την προηγούμενη. Ακολουθούν τη μέθοδο που τους διδάσκουν οι Ευρωπαίοι σύμβουλοί τους, σύμφωνα με την οποία “όσο περισσότερο εξαθλιώνεται οικονομικά ένας λαός, τόσο ασφαλέστερα εδραιώνεται η εθνική του υποδούλωση”. Εκπονείται βέβαια ένα ευρύ πρόγραμμα εκτέλεσης κοινωφελών έργων (γέφυρες, δρόμοι, υδραγωγεία, λιμενικά έργα), αλλά η υλοποίησή του στηρίζεται σε μια εξαντλητική φορολογία του κρητικού λαού.
Για να αποτινάξουν τα καταθληπτικά αυτά φορολογικά μέτρα, αλλά και για να διαμαρτυρηθούν ειρηνικά στις Μ. Δυνάμεις, σχετικά με τις αυθαιρεσίες της πολιτικής και στρατιωτικής εξουσίας, ζητώντας παράλληλα την αυτονομία τους, πραγματοποιείται μεγάλη συγκέντρωση αντιπροσώπων στις Μουρνιές το 1833. Η συγκέντρωση αυτή έχει ως αποτέλεσμα τη σύλληψη και τον απαγχονισμό 41 ατόμων, από τους πρωταιτίους της συγκέντρωσης.
Το 1840 οι Μ. Δυνάμεις, με τη Συνθήκη του Λονδίνου, επαναφέρουν και πάλι την Κρήτη στη σουλτανική κυριαρχία. Νέοι αγώνες ξεκινούν και νέες ελπίδες εναποθέτονται στο Ελληνικό κράτος και τις Μ. Δυνάμεις, για βοήθεια. Οι αγώνες αυτοί πραγματοποιούνται, άλλοτε με τη χρήση όπλων και άλλοτε με τη διπλωματική οδό.
To 1841 κηρύσσεται νέα επανάσταση. Στις Ανατολικές επαρχίες της Κρήτης αρχηγός είναι ο Λασιθιώτης οπλαρχηγός Γ. Βασιλογιώργης και στις Δυτικές οι αδελφοί Χαιρέτη. Η επανάσταση όμως έχει άδοξο τέλος.
Με τη συνθήκη των Παρισίων του 1856 εκδίδεται το Χάττι Χουμαγιούν, με το οποίο παραχωρούνται σημαντικά προνόμια στους Χριστιανούς υπηκόους. Οι παραβιάσεις των διατάξεών τους όμως στα επόμενα ως το 1898 χρόνια αποτελούν και τη βασική αιτία των πολλών εξεγέρσεων που σημειώνονται.
Με το κίνημα του Μαυρογένη το 1858 παραχωρούνται, με ειδικό φιρμάνι, στους Κρητικούς διάφορα φορολογικά, θρησκευτικά, διοικητικά και δικαστικά προνόμια, που μαλακώνουν ως ένα βαθμό τις συνθήκες της σκλαβιάς.
Η μεγάλη κρητική επανάσταση 1866-69 αποτελεί την κορυφαία έκφραση της επιθυμίας του κρητικού λαού για Ένωση και του πόθου του να ζήσει ελεύθερος. Δύο αφορμές πυροδοτούν τη νέα έκρηξη. Η επιβολή νέων φόρων και το λεγόμενο μοναστηριακό ζήτημα. Η επανάσταση διαρκεί τρία χρόνια και δίνει θαυμαστά δείγματα ηρωισμού και αυτοθυσίας. Απασχολεί ακόμα σοβαρά την ευρωπαϊκή διπλωματία, ως σημαντικό τμήμα του όλου ανατολικού ζητήματος. Αποκορύφωμα της νέας επανάστασης είναι το ολοκαύτωμα του Αρκαδίου το Νοέμβριο του 1866, η γιγαντομαχία του Λασιθίου το Μάη του 1867, καθώς και οι φονικές μάχες που σημειώνονται σε πολλά χωριά των Χανίων, του Ρεθύμνου και του Ηρακλείου.
Το Αρκάδι σήμανε στο ρολόϊ της ιστορίας. Στάθηκε ένα ιστορικό ορόσημο που εκπέμπει μυνήματα και καθρεπτίζεται η δύναμη και η αποφασιστικότητα της κρητικής ψυχής. Χριστιανικές ψυχές που ο αριθμός τους φτάνει τις 964 από τις οποίες 259 πολεμιστές και 705 γυναικόπεδα βρίσκονται κλεισμένα στους χώρους του μοναστηριού.
Ο Μουσταφά Ναϊλή Πασάς περικυκλώνει το μοναστήρι με μια δύναμη 15.000 Τουρκοαιγυπτίων και Αλβανών και 30 κανόνια. Το διαμέτρημα μεγάλο. Η διαφορά δυνάμεων ασύγκριτη. Ομως δε σκέφτονται να παραδοθούν. Προτιμούν τον τίμιο θάνατο από τον τούρκικο εξευτελισμό. Και όταν πια το Αρκάδι λυγίζει κάτω από το βάρος του εχθρού που ενισχύεται συνεχώς, και το τούρκικο ασκέρι έχει μπει στους εσωτερικούς χώρους του μοναστηριού, ο Κωστής Γιαμπουδάκης ανατινάσσει την πυριτιδαποθήκη. Οι θόλοι της τινάζονται στον αέρα σκορπώντας το θάνατο σε πάνω από 2500 άτομα χωρίς διακρίσεις. Ο δραματικός επίλογος καταγράφει 864 χρ. νεκρούς και 164 αιχμαλώτους. Ανοιξαν όμως οι θόλοι του ουρανού για να καταγραφεί εις μνημόσυνον αιώνιον η ηρωική πράξη του Αρκαδίου. Μία φοβερά επέμβαση η έκρηξη, βοηθά τους ηττημένους, η αγωνία μετατρέπεται εις θρίαμβον,

η δε ηρωική μονή, η δίκην φρουρίου αγωνισαμένη, αποθνήσκει ως ηφαίστειον, θα γράψει ο Βίκτωρ Ουγκώ και θα δημοσιεύσει η ελληνόφωνη εφημερίδα “Κλειώ” της Τεργέστης το 1867.

Έστελνε αντιλάλημα
σ ούλη την οικουμένη,
στην Κρήτη η ελευθεριά
δε στέκεται δεμένη.

Με τις αλλεπάλληλες αυτές εκρήξεις της κρητικής ψυχής δέχεται ένα ηχηρό ράπισμα ο Τούρκος δυνάστης, επηρεάζεται η ευρωπαϊκή διπλωματία και ανοίγει το μονοπάτι για περιορισμένες και αργότερα ευρύτερες παραχωρήσεις στο λαό του αιματοκυλισμένου νησιού της Κρήτης. Το μονοπάτι αυτό αποτελεί ο “Οργανικός Νόμος”, που ισχύει από το 1868. Σύμφωνα με το νόμο αυτό, η Κρήτη ονομάζεται Γενική Διοίκηση, με διοικητή που διορίζεται από το Σουλτάνο και πλαισιώνεται από ένα μωαμεθανό και ένα χριστιανό σύμβουλο. Το νησί διαιρείται σε πέντε διοικήσεις και είκοσι επαρχίες, με ίση αντιπροσώπευση και των δύο στοιχείων. Ιδρύονται μεικτά δικαστήρια και αναγνωρίζεται η ισότητα των δύο γλωσσών. Με τον Οργανικό αυτό Νόμο διοικείται η Κρήτη ως το 1877. Με διάφορα όμως προσχήματα παραβιάζονται οι κατοχυρωμένες με το νόμο αυτό παραχωρήσεις των Τούρκων. Η έκρηξη του νέου Ρωσοτουρκικού πολέμου συμπίπτει με νέα επανάσταση στην Κρήτη.
Σύντομα ολόκληρο το νησί βρίσκεται κάτω από τον έλεγχο των επαναστατών, εκτός από τα γνωστά Φρούρια της Κρήτης, στα οποία καταφεύγουν οι Τούρκοι.
Αποτέλεσμα των αγώνων είναι η υπογραφή της Σύμβασης της Χαλέπας, τον Οκτώβρη του 1878, που αποτελεί το Νέο Οργανισμό της Κρήτης. Με τη σύμβαση αυτή δημιουργείται καθεστώς ημιαυτόνομης επαρχίας. Ο γενικός Διοικητής της Κρήτης μπορεί να είναι και Χριστιανός. Η πλειοψηφία της Βουλής αποτελείται από Κρητικούς. Ιδρύεται η χωροφυλακή, με αναλογική συμμετοχή και των δύο μερών. Χορηγείται γενική αμνηστία και θεσπίζεται μία προσωρινή φοροαπαλλαγή. Όμως τα νέα αυτά προνόμια καταπατούνται ύστερα από την αποτυχημένη επανάσταση του 1889, που έχει και πάλι αίτημα την Ένωση με την Ελλάδα. Οι Οθωμανοί , με διάφορα προσχήματα, ανακαλούν τη Σύμβαση της Χαλέπας, επαναφέρει το παλιό καθεστώς, θεσπίζει καινούριους περιορισμούς και επιβάλλει νέες βαρύτατες φορολογίες. Με την “τυχερή” επανάσταση του 1895 και με αφορμή της βιαιότητες του τουρκικού στοιχείου, αναγκάζονται οι Μ. Δυνάμεις να επέμβουν. Πιέζουν έτσι την Πύλη και παραχωρεί στους Χριστιανούς πληρεξουσίους το Νέο Οργανισμό της Κρήτης. Με τον Οργανισμό αυτό εξασφαλίζουν το διορισμό Χριστιανού διοικητή, την οργάνωση κρητικής χωροφυλακής με ευρωπαίους αξιωματικούς και την οικονομική και διοικητική της αυτοτέλεια. Οι θέσεις των χριστιανών υπαλλήλων είναι διπλάσιες από τις θέσεις των Οθωμανών. Πρόεδρος της επαναστατικής επιτροπής είναι ο Σφακιανός πολιτευτής Μανούσος Κούνδουρος.
Οι άγριες σφαγές των χριστιανών στα Χανιά το 1897 από τον τουρκικό όχλο και η απόφαση των Μ. Δυνάμεων να προβούν στη διεθνή κατοχή του νησιού, προκαλούν την επίσημη επέμβαση της Ελληνικής Κυβέρνησης, που στέλνει το συνταγματάρχη Τιμολέοντα Βάσσο με εκστρατευτικό σώμα 1500 ανδρών. Σκοπός του είναι να καταλάβει την Κρήτη και να κηρύξει την Ένωσή της με την Ελλάδα.
Αποβιβάζεται με επιτυχία στο Κολυμπάρι. Η νέα αυτή επανάσταση απλώνεται γρήγορα και σκληρές μάχες διεξάγονται σε ολόκληρη την Κρήτη, με κέντρα την Αγιά, τα Λιβάδια, τις Βουκολιές, τις Αρχάνες κ.α. Οι ξένες Δυνάμεις ειδοποιούν το Βάσσο πως έχουν καταλάβει τις μεγάλες πόλεις και, αν προχωρήσει προς αυτές, θα τις βρει αντιμέτωπες.

Προτείνουν παράλληλα ως λύση την αυτονομία, που όμως απορρίπτεται κατηγορηματικά. Με την έκρηξη του άτυχου ελληνοτουρκικού πολέμου του 1897, η Ελλάδα αναγκάζεται να ανακαλέσει τις δυνάμεις της από την Κρήτη. Οι επικεφαλείς της κρητικής επανάστασης δέχονται τη λύση της αυτονομίας υπό την επικυριαρχία του Σουλτάνου, που προηγουμένως έχουν απορρίψει, αφού το όνειρο της Ένωσης αρχίζει να απομακρύνεται.
Ο αθηναϊκός τύπος της εποχής ασχολείται εκτενώς με το Κρητικό ζήτημα και δημοσιεύει καθημερινά άρθρα, σχόλια και ανταποκρίσεις που διεκτραγωγούν την κατάσταση στην Κρήτη και τη σκληρότητα των αγώνων του Κρητικού λαού.
Ο τελευταίος κρίκος της αλυσίδας των κρητικών επαναστάσεων είναι η επανάσταση των ετών 1895-1898. Η Μεταπολιτευτική Επιτροπή, που οργανώνει και διεξάγει την επανάσταση αυτή, στέκεται πιο τυχερή από τις προηγούμενες, γιατί κατορθώνει και απελευθερώνει την Κρήτη από τον τουρκικό ζυγό.
Το νικηφόρο τέρμα της Επανάστασης περιγράφει ο γερμανικός τύπος το Νοέμβριο του 1898, δημοσιεύοντας σχετικό σχόλιο του ανταποκριτή του στην Κρήτη Μαχ: “Η εκ Κρήτης απέλευσις των Τούρκων στρατιωτών και υπαλλήλων είναι πλέον τετελεσμένον γεγονόν και τη 23η Οκτωβρίου (4 Νοεμβρίου) ε. έτους κατελύθη πράγματι το επί της νήσου κράτος της ημισελήνου. Επί των Χανίων εκυμάτισεν η τουρκική σημαία από τας 20 Αυγούστου 1645, ήτοι εν όλω 253 έτη, επί του Ηρακλείου 229 έτη, επί του βράχου της Γραμβούσης 195 και επί του Πύργου της Σπιναλόγγας και της Σούδας 171. Οι έξ πελέκεις, οι σωζόμενοι επί των τειχών του Ηρακλείου εις ανάμνησιν της εφόδου της 27 Σεπτεμβρίου 1669, κατερρίφθησαν, εξηφανίσθησαν τα εμβλήματα του κυριάρχου και οι μαρμάρινοι λέοντες οι επισκοπούντες από των χρόνων των Ενετών τας υπό τους πόδας των μεταβολάς, δεν βλέπουσιν πλέον ενόπλους τους μουσουλμάνους, τους νικήσαντας ποτέ την υπερήφανον δημοκρατίαν”.
Έτσι, με σκληρούς αγώνες και αιματηρές θυσίες και με την ενεργοποίηση επιτέλους των Μ. Δυνάμεων, ανοίγει ο δρόμος της αυτονομίας και της Ένωσης. Οι πρεσβευτές της Αγγλίας, Γαλλίας, Ρωσίας και Ιταλίας ζητούν από το βασιλιά Γεώργιο της Ελλάδας να εγκρίνει το διορισμό του Πρίγκιπα Γεωργίου ως ύπατου Αρμοστή των Μ. Δυνάμεων υπό ορισμένες προϋποθέσεις.
Στις 9 Δεκεμβρίου 1898 και παρά τη διαμαρτυρία της Πύλης, φτάνει στα Χανιά, ως πρώτος Ύπατος Αρμοστής, ο Πρίγκιπας Γεώργιος και γίνεται δεκτός με απερίγραπτο ενθουσιασμό, ζωηρές επευφημίες και πρωτοφανείς εκδηλώσεις από το λαό της Κρήτης. Ο Πρίγκιπας διαβάζει από τον εξώστη του Διοικητηρίου Χανίων, το διάγγελμά του, με το οποίο καλεί το λαό σε πειθαρχία στους νόμους και σε ειρηνική συμβίωση. Η Κρητική Πολιτεία αποτελεί πια μια πραγματικότητα. Μια και μοναδική σημαία από λευκοσίδερο, τοποθετημένη στο ερημονήσι της Σούδας, συμβολίζει τα σκιώδη δικαιώματα του Σουλτάνου πάνω στην Κρήτη. Οι Μ. Δυνάμεις θέτουν το νησί υπό την υψηλή προστασία τους. Οι Ιταλοί τα Χανιά, οι Ρώσοι το Ρέθυμνο, οι Αγγλοι το Ηράκλειο και οι Γάλλοι το Λασίθι. Την επόμενη μέρα φεύγουν από την Κρήτη οι ναύαρχοι των Μ. Δυνάμεων. Το μεγάλο έργο της ανασυγκρότησης και οργάνωσης της Κρητικής Πολιτείας, που ψηφίζεται από τη Γενική Συνέλευση, μπαίνει αμέσως σε εφαρμογή. Λίγες μέρες αργότερα, στις 29 του Απρίλη, ο Πρίγκιπας σχηματίζει την πρώτη του κυβέρνηση, με την ακόλουθη σύνθεση Συμβούλων: (Υπουργοί) Ελευθ. Βενιζέλος της Δικαιοσύνης, Μανούσος Κούνδουρος των Εσωτερικών και της Συγκοινωνίας, Νικόλαος Γιαμαλάκης της Δημόσιας Εκπαίδευσης και των Θρησκευτικών, Κων. Φούμης των Οικονομικών και Χασάν Σκυλλιανάκης της Δημόσιας Ασφάλειας.
Η πρώτη αυτή κυβέρνηση επιδίδεται με ζήλο και ενθουσιασμό στο έργο της περισυλλογής και της οργάνωσης. Εκδίδει νόμους και διατάγματα, κόβει και κυκλοφορεί νόμισμα, ιδρύει και λειτουργεί την Τράπεζα Κρήτης. Προσκαλεί Ιταλούς αξιωματικούς και υπαξιωματικούς που οργανώνουν την ντόπια Χωροφυλακή και κυκλοφορεί τα πρώτα γραμματόσημα.
Μπορεί να πει κανείς πως τα πρώτα χρόνια της Αρμοστείας του Πρίγκιπα “υπήρξαν έτη ευδαίμονα διά την Κρήτην , υπό έποψιν δημοσίας τάξεως, διοργανώσεως και εργασίας εκπολιτιστικής”, σημειώνει στο Ημερολόγιό του ο Μαν. Κούνδουρος. Με τις οργανωτικές όμως αδυναμίες του Συντάγματος δίνονται υπερεξουσίες στον ηγεμόνα, με αποτέλεσμα να ασκεί κατά τρόπο απολυταρχικό και αδιάλλακτο την εξουσία.

Σημειώνονται έτσι τα πρώτα απολυταρχικά συμπτώματα. ΣΥ αυτό συντελεί και η άποψη των Κρητών, που δέχονται το καθεστώς της αυτονομίας ως εντελώς μεταβατικό, που διευκολύνει τη χωρίς καθυστέρηση Ένωση.
Το επίμαχο εθνικό θέμα της Ένωσης, δημιουργεί διαφορετικές εκτιμήσεις μεταξύ του Πρίγκιπα και του Συμβούλου της Δικαιοσύνης Ελ. Βενιζέλου, του οποίου ξεχωρίζει η ηγετική φυσιογνωμία και η πολιτική διορατικότητα. Το γεγονός αυτό καταλήγει στην απόλυση του Βενιζέλου από το αξίωμά του. Ύστερα από διαφωνίες και συνεχείς προστριβές, που καταλήγουν σε ανοιχτή σύγκρουση του Βενιζέλου με τον Ύπατο Αρμοστή, εκδηλώνεται η γνωστή ως επανάσταση Θερίσου (1905), με αρχηγούς τον Ελ. Βενιζέλο, τον Κων/νο Φούμη και τον Κων/νο Μάνο. Η επανάσταση διαρκεί ως το Νοέμβρη του ίδιου χρόνου. Ο Βενιζέλος οργανώνει στο Θέρισο την προσωρινή Κυβέρνηση Κρήτης. Η επανάσταση κηρύσσει την Ένωση και ζητεί να φύγει ο Πρίγκιπας από την Κρήτη. Οι ξένες δυνάμεις, θορυβημένες από την κατάσταση που διαμορφώνεται στην Κρήτη, κινούνται για την εξομάλυνση του θέματος με διαπραγματεύσεις, που καταλήγουν στην παραίτηση του Γεωργίου, αφού το κίνημα του Θερίσου και η πολιτική του Βενιζέλου δικαιώνονται.
Ο πρίγκιπας Γεώργιος υποβάλλει την παραίτησή του στις 12 Σεπτεμβρίου 1906 και αναχωρεί από την Κρήτη. Με υπόδειξη του βασιλιά Γεωργίου, εκλέγεται ως Αρμοστής Κρήτης ο πρώην πρωθυπουργός, έμπειρος και μετριοπαθής πολιτικός, Αλέξανδρος Ζαΐμης, που έρχεται στο Νησί και αναλαμβάνει τα καθήκοντά του το Σεπτέμβρη του 1906. Ψηφίζεται περισσότερο φιλελεύθερο Σύνταγμα και νέοι νόμοι. Η οικονομία αρχίζει να αναλαμβάνει γρήγορα. Ξεχωριστό ενδιαφέρον επιδεικνύεται για τη βελτίωση της εκπαίδευσης και την αναβάθμιση της δημόσιας υγείας.
Τον Ιούλιο του 1908 ένα μεγάλο μέρος από τα στρατεύματα των Μ. Δυνάμεων αποσύρεται από την Κρήτη. Αναλαμβάνουν ακόμα την υποχρέωση να αποχωρήσει μέσα σΥ ένα χρόνο και ο τελευταίος ευρωπαίος στρατιώτης.
Η εξέλιξη στο μεταξύ διαφόρων διεθνών γεγονότων ενισχύει τον πόθο των Κρητών για την Ενωση. Το Σεπτέμβριο του 1908, κι ενώ ο Ζαΐμης απουσιάζει στην Αίγινα, πραγματοποιείται παγκρήτια συγκέντρωση στα Χανιά, που κηρύσσει την κατάργηση της αυτόνομης Κρητικής Πολιτείας και την Ένωσή της με την Ελλάδα. Η Κρητική Βουλή επικυρώνει τη λαϊκή αυτή θέληση και συγκροτεί προσωρινά Κυβέρνηση διακομματικού χαρακτήρα, με πρόεδρο τον Α. Μιχελιδάκη, που αναλαμβάνει και διοικεί το Νησί στο όνομα του βασιλιά των Ελλήνων Γεωργίου Α.
Η ελληνική κυβέρνηση, για να αποφύγει την τουρκική, αλλά και τις διεθνείς αντιδράσεις, δεν προχωρεί στην επίσημη αναγνώριση της Ένωσης.
Οι Μ. Δυνάμεις δεν φαίνεται να αντιδρούν στις νέες εξελίξεις.
Με την ύψωση όμως της ελληνικής σημαίας στο φρούριο του Φιρκά, στην είσοδο του λιμανιού των Χανίων, αρχίζει η αντίδρασή τους και απαιτούν αμέσως την υποστολή της.

Δεν βρίσκεται όμως Κρητικός, για να αναλάβει τέτοιο ρόλο και αποβιβάζεται μεικτό άγημα που αποκόβει τον ιστό της σημαίας. Η ελληνική κυβέρνηση, ανήμπορη για οποιαδήποτε δράση και βλέποντας τον κίνδυνο τουρκικής απόβασης στο Νησί, προβαίνει σε συστάσεις στους Κρητικούς, προς το σκοπό να ακολουθούν τις υποδείξεις των Μ. Δυνάμεων.
Το 1911 οργανώνονται ένοπλες λαϊκές συγκεντρώσεις, που επιτείνονται με την άρνηση του Πρωθυπουργού της Ελλάδας Ε. Βενιζέλου να δεχτεί την είσοδο των Κρητών βουλευτών στην Ελληνική Βουλή, πράγμα που δεν επιτρέπουν φυσικά οι τότε κρατούσες συνθήκες, παρά την επιμονή τους. Με την έκρηξη των Βαλκανικών πολέμων του 1912, το Ελληνικό Κοινοβούλιο ανοίγει τις πύλες του και

οι Κρήτες βουλευτές γίνονται δεκτοί με ενθουσιασμό και θερμές εκδηλώσεις.
Η οριστική λύση του Κρητικού ζητήματος δίδεται στη διάρκεια των Βαλκανικών πολέμων, το Φλεβάρη του 1913. Με τη συνθήκη του Λονδίνου, το Μάη του 1913, παραχωρείται η Κρήτη στην Ελλάδα.
Οι Κρητικοί αφαιρούν την τουρκική σημαία από το νησάκι της Σούδας, που είναι το τελευταίο σύμβολο της τουρκικής επικυριαρχίας στην Κρήτη.

Η αφαίρεση της Τουρκικής σημαίας από το νησάκι της Σούδας στοίχισε πολλά στους Τούρκους.

Αυτό συνάγεται μεταξύ των άλλων και από τον απαρηγόρητο μουσουλμάνο λόγιο της εποχής, που δημοσίευσε στα φύλλα του τουρκικού τύπου της Κωνσταντινούπολης,ολόκληρο γοερό θρήνο,με

τίτλο το ένδυμα της Μεσογείου.Την σημαίαν μου, ήτις επί των αποκρήμνων βράχων ψηλά είχε

μείνει παντόρφανη, την κατεβίβασαν! Το είδες; Και τώρα στείλε μου τους αφρούς, οι οποίοι μέσα

στα αφρόεντα κύματά σου κλαίουν την συμφοράν, ίνα από τα ερυθρά των ματιών μου μαργαριτάρια κατασκευάσω το πένθος της…
Εγώ πια δεν κλαίω με δάκρυα. Κλαίω με αίμα. Τόσο βαρύ μου φαίνεται αυτό, και τόσον βουίζει το κεφάλι μου, όπου θέλω βράχον να τον κτυπήσω και να τον κάμω θρύμματα.

Τραβήξου από μπροστά μου, άσπρη μου θάλασσα!!… Διότι το τελευταίο ποτήρι των δηλητηρίων που εποτίστηκα επιθυμώ να το πιω κοντά εις το μέρος της ορφανής σημαίας μου, την οποίαν κατεβίβασαν, και το οποίον τώρα έμεινε λάκκος. Εκάησαν τα σπίτια μου κι εγώ έτρεμα με οργήν. Εστραγγαλίσθησαν τα αδέλφια μου κι εγώ άφρισα από μίσος. Τα τζαμιά μου αντήχησαν από τους κώδωνας κι εγώ ελύσσαξα από εκδίκησιν.
Αλλά κανένα από αυτά δεν με επριόνισε τόσον, όσον η καταβίβασις της σημαίας μου! ναι, της σημαίας μου εκεί κάτω στην Κρήτην. Αυτό μου έκοψε την πνοήν μου, αυτή κατέστησεν αδυνάτους και αυτούς τους παλμούς της καρδίας μου…
Ύψωσα τας τρεμούσας χείρας μου προ του ιερού βωμού των τεμενών σου και εις Σε προσατενίζω και αναφωνώ. Κατεβίβασιν την εν Κρήτη σημαίαν μου, κατέστρεψαν το σύμβολον μιας ζώσης θρησκείας· εξεμηδένισαν την αίγλην και το μεγαλείον ενός Έθνους αγωνιζομένου υπέρ Σου! Κατεβίβασαν την εν Κρήτη σημαίαν μου σημαίνει κατεσπίλωσαν την τιμιωτέραν των τιμών, κατεπάτησαν την περιουσίαν των ορφανών· κατεκηλίδωσαν τον ουράνιον στέφανον. Σημαίνει ότι με κατεκρήμνισαν από τον θρόνον της ανδρείας και του ηρωισμού, με κατέρριψαν από τα βάθρα της χρηστότητος και της αρετής…”.

Την 1η Δεκεμβρίου 1913 γίνεται η επίσημη ανακήρυξη της Ένωσης της Κρήτης με την Ελλάδα. Υψώνεται η ελληνική σημαία στο Φιρκά, και ο πόθος της Ένωσης, που πληρώνεται με σκληρούς αγώνες και ποταμούς αίματος, γίνεται πια πραγματικότητα.

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΚΕΙΜΕΝΟΥ : ΜΟΥΖΟΥΡΑΚΗΣ Δ ΕΥΤΥΧΗΣ/ Mouzourakis Eftichis, Συγγραφέας

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΟΣ ΚΡΗΤΩΝ ΠΕΙΡΑΙΑ “ΟΜΟΝΟΙΑ”

ΠΕΙΡΑΙΑΣ 06-12-2009

ΕΙΣ ΑΡΚΑΔΙΟΥ ΜΝΗΜΗ ΡΙΖΑ ΚΑΙ ΡΙΖΙΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ 14-11-2009

Ἀναρτήθηκε Νοεμβρίου 29, 2009 ἀπὸ musurus
Κατηγορίες: Uncategorized

“ΕΙΣ ΑΡΚΑΔΙΟΥ ΜΝΗΜΗ ΡΙΖΑ ΚΑΙ ΡΙΖΙΤΙΚΟ”
ΜΙΑ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΞΙΩΝ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ,ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΡΙΖΙΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΧΑΝΙΩΝ, ΤΩΝ ΛΕΥΚΩΝ ΟΡΕΩΝ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ.Το τραγούδι αυτό εκφράζει διάτονα την ψυχική επαφή των ανθρώπων, με τους προγόνους, το περιβάλλον και την ιστορία.


Α1ρ)ΡΙΖΙΤΙΚΟ ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ: ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΑΞΙΩΝ

Ξένον εκαβαλίκεψε να πάει στην οδό ντου
πιάσαν’ ντο ημέρες βροχερές και οι νύχτες με τα χιόνια
δεν είχε με τα ποιο μιλεί με ποιο να ροζονάρει
κι εμίλιε με τον μαύρο ντου και ροζονάριζέ ντου
μαύρε μου γοργογόνατε κι ανεμοκυκλοπόδη
πολλές φορές με γλύτωσες από πολλές φουρτούνες
αν με γλυτώσεις κι απ’ αυτή μαύρε μου τη φουρτούνα
τα δυό σου πέταλα χρυσά εγώ θα σου τα κάμω
τα δαχτυλίδια τσι ξανθιάς πρόκες θα σου περάσω.

Μαντινάδα: Αφού του ανθρώπου η ζωή κρέμετε στο μετάξι
μόνο σε όμορφες στιγμές πρέπει να την νε τάξει
Στο μυτηρίζι τσ’ Αθρωπιάς και ς’τσι τιμής το Χρέος εκιά θα στέκω να βαστώ κι ας είμαι ο τελευταίος.
Α1κ Ανάγνωση Κείμενου: Η μουσική είναι η ανώτερη γλώσσα του ανθρώπου και επιδρούσε πάντοτε στην, ψυχή των πολιτών έντονα θετικά ή αρνητικά. Όλοι οι αγώνες των λαών συνδέθηκαν με τη μουσική εκείνη που οιστρηλατούσε και ενέπνεε τις ατέλειωτες γραμμές των αγωνιστών, που θυσιάστηκαν για την ελευθερία και τα ανώτατα ιδανικά. Αντίθετα, υπάρχει και η μουσική εκείνη που οδηγεί στην ηθική αποχαύνωση και τη διαφθορά. Oι ήχοι της ναρκώνουν την ψυχή, αφανίζουν την ανθρωπιά, ποδοπατούν την αξιοπρέπεια και μεταβάλλουν τους ταλαίπωρους θνητούς σε βδελυρές οντότητες της Κίρκης. Αυτή ακριβώς τη θετική και αρνητική πλευρά της αρμονίας και της μελωδίας αναπτύσσει στο Γ’ βιβλίο της “Πολιτείας” ο Πλάτωνας. Διακρίνει ποια ποδικά συστήματα και ποιες αρμονίες συντείνουν στη βελτίωση του πολίτη και ποιες στην κατάπτωση και τη διαφθορά. Το μόνο σίγουρο όπως διαπιστώνεται από όλους είναι ότι αυτό δεν συνέβη στην Κρήτη, το ολοκαύτωμα του Αρκαδίου είναι ένα απτό παράδειγμα. Η ζωντάνια των παραδόσεων μας οιστρηλάτησε και ενέπνευσε τις γραμμές των αγωνιστών, που θυσιάστηκαν για την ελευθερία και τα ανώτατα ιδανικά. Οι αγώνες του Κρητικού λαού είναι άμεσα συνδεδεμένοι με την μουσική του που τον βοηθάει να συντηρεί τις πολιτισμικές του αξίες και να τις ανανεώνει. Οι πολιτισμικές αυτές αξίες, είναι ένας πολυδιάστατος οργανισμός, που αναπτύσσεται μεταβάλλεται, μα πάντα κρατεί τις καταβολές εκείνες που τον συντηρούν, τον τρέφουν και τον ανανεώνουν ώστε να παραμένει πάντα επίκαιρος
Στην ολόφωτη αυτή αλυσίδα των ηρωικών γεγονότων, που σημάδεψαν μέχρι σήμερα την ιστορική διαδρομή της Κρήτης, η Αρκαδική Εθελοθυσία του 1866 αποτελεί ασφαλώς τον πιό λαμπρό κρίκον, ένα αληθινό πανεθνικόν ορόσημο του νεωτέρου Ελληνισμού με διεθνή ακτινοβολία. Η αυτοθυσία του ηγουμένου Γαβριήλ και των μοναχών της ιεράς Μονής Αρκαδίου, των ολίγων πολεμιστών και των αμάχων, συνολικά 964 ψυχών, που βρέθηκαν την 8η Νοεμβρίου του έτους αυτού στο εσωτερικό του Μοναστηριού, έγινεν υπέρλαμπρος διαχρονικός πυρσός, που σηματοδοτεί την κατοπινή πορεία του Ελληνισμού και όλων των όπου γης ανθρώπων με αδούλωτο φρόνημα ενάντια σε κάθε μορφής αδικία και καταπίεση.
Μετά το 1866 το ηρωικόν Αρκάδι δεν ανήκει πλέον στον εαυτό του ούτε μόνο στο Ρέθυμνο. Είναι πανεθνικό και παγκόσμιο σύμβολο, ακαταμάχητο στέγαστρο των αγώνων για την Ελευθερία. Όσα δε κι αν λεχθούν ή γραφούν για το ένδοξο Ολοκαύτωμά του αποδεικνύονται λίγα και πενιχρά μπροστά στο μέγεθος και τη σημασία του. Οι προσπάθειες, ωστόσο, για την προβολή και αξιοποίηση των διαχρονικών μηνυμάτων, που εκπέμπει, δεν πρέπει να σταματήσουν. Αντίθετα, μάλιστα, χρειάζεται να ενταθούν, επειδή αποδεικνύονται εξαιρετικά ωφέλιμες στην εν πολλοίς αντιηρωική και φίλαυτη εποχή μας.

ΑΡΚΑΔΙ:ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΑΥΤΟΘΥΣΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΕ ΚΑΤΑΠΑΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΑΞΙΩΝ

Β2ρ Ριζίτικο: ΤΟ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ ΤΟΥ ΑΡΚΑΔΙΟΥ

Άστραψε και εσκοτείνιασε και αντάριασεν ο τόπος
Βροντή μεγάλη ακούστηκε εις τσι μπάντες του Ρεθύμνου
Σαν κάτεργο εσείστηκε η Κρήτη μπάντα ως μπάντα
Το Αρκάδι ανατινάχτηκε
μαντινάδες :
Α)Χάρε δε σε φοβούμαι μπλιό κι ότι κι’ αν θέλεις κάμε
κι’ ανέ γυρεύγης να με βρής σου λέω πως επά ’με.

Β2κ Ανάγνωση Κείμενου:Ακούστε πως αποτυπώνεται η συνείδηση του Κρητικού σ’ ένα ριζίτικο της δυτικής Κρήτης. Με λίγες στίχους καταλαβαίνουμε όλοι το πνεύμα και την ψυχή αυτών τών πολεμιστών
Ριζιτικο: ΤΟ ΧΡΕΟΣ
«Μάνα δεν κάνω κολατσιό, μάνα δεν κάνω γιόμα
αν δεν σκοτώσω το θεργιό απου ‘δα oψες στη βρύση
και είδα (D)ντο μάνα κι έβγαινε από ένα καλαμιώνα
κι είχε τσι κεφαλές διπλές, τα μάτια δυο ζευγάρια
και σφύριζε και φώνιαζε».
Θεριά!!! Τα “Θεριά” του ριζίτικου αυτού είναι ξεπεσμένα όντα που προσπαθούν να διαβάλλουν τον τέλειον ζωντανό οργανισμό, “τη ζωτική ψυχή” .
Τα “Θεριά” του ριζίτικου αυτού προσπαθούν να στερήσουν το νερό από την πηγή, ζωτικής σημασίας για το κοινωνικό σύνολο. Και όχι μόνο το νερό αλλά και την πνευματική του τροφή της αξίες του τις παραδόσεις του.Πολεμόντας αυτά τα Οθωμανικά θεριά θυσιάστηκαν στο Αρκάδι
Εδώ στο παραπάνω ριζίτικο όπως και στην Αυτοθυσία του Αρκαδίου ο ήρωας είναι απόλυτα ταυτισμένος μ’ ένα πρότυπο ζωής, μ’ ένα κώδικα αξιών που συνδέεται με την τοπική παράδοση. Δεν είναι ζήτημα διαπραγμάτευσης, πειστικών επιχειρημάτων, ρεαλιστικής εκτίμησης.Ο ήρωας ενσαρκώνει ένα συλλογικό ιδεώδες θεμελιωμένο σε μια μακρά σειρά ηρωικών πράξεων και θυσιών, που συνειδητά ή ασυνείδητα καθορίζουν την ύπαρξή του. Μέσα σε αυτό το «Εγώ» συνυπάρχουν η ελευθερία και η αξιοπρέπεια του ατόμου, η ατομική ευθύνη απέναντι στο σύνολο, την ιστορία, την παράδοση, τους ζώντες και τους νεκρούς.
Γεννήθηκα με μια τιμή για τη τιμή πεθαίνω με το κεφάλι χαμηλά στον Άδη εγώ δε μπαίνω
Η ελληνική αντίληψη του προσώπου έχει μια επαναστατική δυναμική γιατί δεν υπόκειται σε κανένα εκβιασμό της εξουσίας.
Κανείς βασιλιάς δεν τον κάλεσε για να του δώσει την εντολή να αντιμετωπίσει τον κίνδυνο. Είναι η λεβεντιά του, ο πατριωτισμός που δεν τον αφήνουν να ησυχάσει. Αυτό είναι το διακριτικό γνώρισμα του τοπικού ήρωα. Κερδίζει την κοινωνική αποδοχή ευεργετώντας. Ο χαρακτηριστικός ήρωας της λαϊκής μας παράδοσης είναι ο ήρωας πρόμαχος, που είναι έτοιμος κάθε στιγμή να θυσιάσει τη ζωή του για να ζήσουν οι άλλοι, όχι να θυσιάσει τους άλλους για να ζήσει αυτός. Οι ήρωες της θυσίας του Αρκαδίου αντιπροσωπεύουν τις αξίες αυτές κάτω από τις οποίες πιστά υπηρέτησαν, όπως και πολλοί άλλοι Έλληνες και Ελληνίδες εκείνης της εποχής που δεν δίστασαν να θυσιαστούν για την πατρίδα μας


Γ3ρ 3) Ριζίτικο: ΘΕΡΙΑ= ΕΧΘΡΟΙ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΜΑΣ ΑΞΙΩΝ

ΕΞΟΡΙΣΕ ΜΕ Η ΜΟΙΡΑ ΜΟΥ ΣΕ ΔΑΣΗ ΔΑΣΩΜΕΝΑ
ΚΑΤΩ ΣΤΗ ΜΑΥΡΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΣΤΟΝ ΟΡΙΟ ΚΑΛΑΜΙΩΝΑ
ΕΚΕΙΑ ΠΟΥ ΔΙΑΝE ΤΑ ΘΕΡΙΑ ΚΙ ΕΙΝΑΙ ΚΑΤΟΙΚΗΜΕΝΑ
Κ΄ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΡΚΟΥΔΙΑ ΜΑΛΛΙΑΡΑ ΤΑ ΦΙΔΙΑ ΦΩΛΕΜΕΝΑ.
ΚΙ ΕΙΔΑ ΕΝΑ ΜΑΥΡΟ ΚΙ ΑΣΚΗΜΟ ΠΟΛΛΑ ΞΑΓΡΙΓΕΜΕΝΟ
ΚΙ ΕΙΧΕ ΤΑ ΜΑΘΙΑΝ Τ ΑΝΟΙΧΤΑ ΚΑΙ ΗΤΟΝΕ ΔΥΟ ΖΕΥΓΑΡΙΑ
KI EΙΧΕ ΤΣΙ ΚΕΦΑΛΕΣ ΔΙΠΛΕΣ ΚΑΙ ΤΗ ΘΩΡΙΑ ΜΕΓΑΛΗ
ΚΑΙ ΕΦΩΝΙΑΖΕ ΚΙ ΕΣΦΗΡΙΖΕ

Στο μυτηρίζι τσ’ Αθρωπιάς, και ς’τσι τιμής το χρέος
εκιά θα στέκω να βαστώ , κι ας είμαι ο τελευταίος

Γ3κ Ανάγνωση Κείμενου: ΤΙ ΕΚΑΝΕ ΟΜΩΣ ΑΥΤΟΥΣ ΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΝΑ ΒΑΖΟΥΝ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΟΛΑ ΤΙΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ?
Α) Οι Οικογενειακές αξίες & τα παραδείγματα των ηρωικών πράξεων παππούδων και προπαπούδων
Β)Η ΚΡΗΤΙΚΗ ΤΟΥΣ ΨΥΧΗ και
Γ) Οι Θεϊκής προέλευσης Παραδόσεις μας.

Α) Οι Οικογενειακές αξίες & τα παραδείγματα των ηρωικών πράξεων παππούδων και προπαπούδων: Πάνω σε αυτή την αντίληψη είναι δομημένες οι αρχές της Κρητικής οικογένειας αντλώντας παραδείγματα αδιαφιλονήκητων θυσιών από την βαριά ιστορία των προγόνων τους,ανδρών και γυναικών, πολεμιστών, Ανθρωπιστων, διαφωτιστών,και φιλοσόφων

Β)Η ΚΡΗΤΙΚΗ ΤΟΥΣ ΨΥΧΗ

Να τι μας λέει λοιπόν ο Αριστοτέλης για την ψυχή: “η ψυχή εστι εντελεχεια η πρώτη σώματος φυσικού δυνάμει ζωήν έχοντος”
“εντελέχεια η πρώτη σώματος φυσικού οργανικού”
Απ’ ό,τι φαίνεται από πολλές ρίμες και ριζίτικα ο ποιητής λαός γνωρίζει αυτή την τόσο δύσκολο να κατανοηθεί Αριστοτελική έννοια εντελέχεια η οποία στο λεξικό σημαίνει :
α) ζωτική αρχή που διέπει και διαμορφώνει τα οργανικά όντα
β) ενυπάρχουσα σε κάθε ον τάση προς τελειότητα.
Αυτή η τόσο βαθιά να νοηθεί Αριστοτελική γνώση υπάρχει η δυνατότητα κατανόησής της μέσα απ’ αυτές τις λίγες λέξεις ενός ριζίτικου η μιας μαντινάδας π.χ.
…του δρυ τα ξύλα μοιάζουνε πολύ το ‘να με τα’ άλλο
το ένα εικόνα γίνεται και κάρβουνο το άλλο…

Ε ι ς τ η ν ψ υ χ ή ν π ε ρ ι έ χ ο ν τ α ι ο ι έ ν ν ο ι ε ς.
κι όποιος τα μάτια τσι ψυχής δεν ξέρει να διαβάζει
πάντα θα μείνει αμόρφωτος όσο κι αν κοπιάζει….

-Λέγεται ότι η ψυχή του Σύμπαντος είναι ο Αιθέρας.
-Από τον Αιθέρα γεννιούνται οι αιθέριες Μούσες, οι θεότητες της Πνευματικής δημιουργίας η προσωποποίηση της θείας συμπαντικής γνώσης.
-Η ψυχή του Ελληνισμού είναι οι αρχέγονες διαχρονικές αξίες των παραδόσεων του ανά τους αιώνες δηλαδή η Ρίζα του.
- Η ψυχή της Ρίζας είναι τα Ριζίτικα αυτή η αρχέγονη θεία γνώση του παντός που οι Μούσες έδωσαν στους Ριζίτες.
-Η ψυχή του σημερινού Δυτικού πολιτισμού είναι οι διαχρονικές αξίες του ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ

Eis Arkadiou mnimi 14-11-2009 riza + rizitiko 110 Chaniotes Rizites


- Το τι εστί Ρίζα, Ριζίτικο, και η ψύχη του Κρητικού και της Κρητικιάς θα βοηθούσαν πολύ να το κατανοήσουμε κάποια αποσπάσματα απο την διάλεξη που έκανε ο Ιωάννης. Α. Μουρέλος το Φεβρουάριο 1937 στην Αίθουσα Παρνασσού με θέμα “Η Κρητική Ψυχή”… O Κρητικός λαός εδοκίμασε, όσο κανένας άλλος, τις πιο απροσδόκητες αντιθέσεις στην ψυχική και υλική του ζωή. Αν η Κρήτη υπήρξε κάποτε η νήσος των Μακάρων “η Μακαρόνησος”, η Μάκαρις, όπως την έλεγαν οι αρχαίοι, όαση ευδαιμονίας κάπου προς την Αφρική, έγινε όμως και το νησί του πόνου και της κολάσεως, το νησί της φρίκης και της οδύνης για όσους τόλμησαν να την επιβουλευτούν και να π α ί ξ ο υ ν με τις παραδώσεις της. μαντινάδα: Εις τη κούπα του βελανιδιού χίλιοι καλοί χωρούνε
σ’ούλο το κόσμο δυο κακοί να ζήσουν δεν μπορούνε
O λαός του νησιού αυτού στην πρώτη του γραφική εκδήλωση δεν επέτρεψε στον εαυτό του καμία σκληρότητα. Σε καμία απολύτως Μινωϊκή τοιχογραφία του δε βρίσκομε σκηνή σκληρή. Μήτε μια μάχη ανθρώπων η ζώων δεν φαίνεται σε καμία απολύτως απεικόνισή του. Ειρηνικός, λεπτός, καλαισθητικός, όπως ήταν, δεν μπορούσε να ευχαριστηθή σε κάτι σκληρό η χυδαίο. Μας έδωσε τον ειρηνιστικό στρατό των τραγουδιστών – θεριστάδων, πειθαρχημένο σε κανονικές τετράδες, όπως μας έδωκε και ακροβασίες πάνω σε ταύρους,(ταυροκαθάψια) για να μας δείξει πώς και γιατί χαιρότανε και με τι διασκέδαζε. Το αίμα και ο βίαιος θάνατος ήταν κάτι αταίριαστο στην αισθητική του και στη λεπτή αντίληψι πούχε για τη ζωή. Κι’ όμως ο ίδιος αυτός λαός, αναγκάσθηκε να παλαίψει σκληρά και αιματηρά, αιώνες ολόκληρους, κατά των διαφόρων λαών, που φθονούσαν την ευτυχία του και που ζήλευαν τη χαρά του. Από την απόλυτη ηρεμία της ζωής και το γλυκό κι’ αμέριμνο τραγούδι,μεταπηδούσε στη φρικτή πολύβοη πάλη,μέσα στις άλλοτε γαληνεμένες και άλλοτε άγριες και αφρισμένες θάλασσές του. Από τον αμέριμνο ύπνο καταδικαζότανε στην ξαγρυπνιά της βίγλας. Από την ήρεμη κίνηση της ζωής άρχιζε τα πηδήματα του χάρου.Και από τη χαρά και την αμεριμνησία μεταπηδούσε στην πιο απροσδόκητη ακροβασία του θανάτου.
Χάρε δε σε φοβούμαι μπλιό κι ότι κι’ αν θέλεις κάμε
κι’ ανέ γυρεύγης να με βρής σου λέω πως επά ’με.
Να αυτή είναι η ιστορία των αντιθέσεών του. Πώς μπορούσε ποτέ ένας λαός με τέτοιους κυματισμούς στη ζωή του, να μη δημιουργηθεί αλλοιώτικος, ώστε να διακρίνεται μέσα στους άλλους για την ευψυχία του, αλλά και για την ευαισθησία του. Oί επαναστάσεις κατά των κατακτητών ς είναι ατέλειωτες και συνεχείς. Στο διάστημα των τετρακοσίων εξήκοντα πέντε χρόνων, πούμεινε στα χέρια των Βενετών, είκοσι εξ φοράς ξεσηκώθηκε σε μακρές επαναστάσεις. Πολλές από τις επαναστάσεις αυτές βάσταξαν αρκετά χρόνια.
Μ’ όλους όμως τους ποταμούς των αιμάτων, που έχυσεν ο Κρητικός λαός, δεν κατώρθωσε ν’ αποτινάξη το Βενετσάνικο ζυγό. Αλλά κατώρθωσε κάτι άλλο. Κατάφερε και αφομοίωσε σιγά-σιγά τον κατακτητή.
14-11-2009 riza + rizitiko 259 Chaniotes Rizites N. Kydonias

Chaniotes Rizites N. Kydonias

Δ4ρ Ριζίτικο:ΘΕΡΙΑ= ΕΧΘΡΟΙ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΜΑΣ ΑΞΙΩΝ
Oμορφονιός ψυχομαχεί ‘ς τσί πικρολιάς τη ρίζα,
θεριά τον τριγυρίζουνε να φάνε το κορμί ντου,
και με τα χέρια τα ‘διωχνε, και με το στόμα λεει,
αμέτε πουλιά στο τόπο σας
τα βάσανά μου μοιάζουνε σαν των βουνών το χιόνι
που ώστε να λιώσει το παλιό καινούργιο το πλακώνει

Δ4κΑνάγνωση Κείμενου: Οι Άξιοι απόγονοι των γενναίων Κρητικών που ευρέθησαν αυτή τη φορά στο Αρκάδι, εκεί που το Χρέος τους κάλεσε, σε άλλη μια στιγμή οδύνης για το έθνος μας, περιφρόνησαν το θάνατο, όπως τους γενναίους προγόνους τους κατά το παρελθόν, και θυσιάστηκαν για την Ελευθερία, αυτό το ανώτατο ιδανικό. Η ψυχή του αγωνιστή, του πολεμιστή, δεν σβήνει, δεν χάνετε, ζει μέσα στους απογόνους του, και ανατροφοδοτεί τη φλόγα της λευτεριάς.
…Παιδιά κι’ ήντα γινήκανε του κόσμου οι γι’ αντρειωμένοι
μουδέ ς’ τση μέσες φαίνονται μουδέ ς’ τσ’ αναμεσάδες
κάτω στην άκρη τα’ ουρανού στην τέλειωση του κόσμου
σιδεροπύργο χτίζουνε……..

Η ανεξιχνίαστη και μυστηριώδης μοίρα ηθέλησε να λαμπρύνει και να περιβάλη με ηρωική αίγλη την προαιώνια εθνική αλυσίδα, που συγκρατούσε την Κρήτη με την άλλη Ελλάδα,και στην πιο κρίσιμη και πιο τραγική στιγμή του έθνους μας, τη στιγμή του σπαραγμού και της οδύνης. Όταν το Βυζάντιο περνούσε από τον τελευταίο επιθανάτιό του σπασμό, Κρητικοί ευρέθησαν στη στερνή του στιγμή για να λαμπρύνουν το θάνατό του.

τσι Κρήτης τα ψηλά βουνά άντρες τα πορπατούνε
που την σκλαβιά δε τη μπορούν στη μάχη δεν δειλιούνε

Ποιοι να ήσαν άραγε οι τελευταίοι αυτοί περήφανοι κι ανδρειωμένοι Έλληνες που ξεπετάχτηκαν περιφρονηταί του θανάτου μέσα στον άγριο χορό του χάρου κ’ εστήλωσαν τα κορμιά τους προς στην ορμή ενός αγρίου κατακτητή, που μπήκε στην Κωνσταντινούπολη αφρισμένος από πείσμα και θυμό για τη θανατερή αντίστασί της; Σαράντα δυό άνδρες, σαράντα δυό παλληκάρια από την Κρήτη, μ’ αρχηγό τους τον Κ. Χαρκούτση από τον Άγ. Μύρωνα του Μαλεβυζίου Κρήτης, πού έτρεξε με το καράβι του τις τελευταίες μέρες της αγωνίας του Βυζαντίου, ζητώντας να ενίσχυση με τά παλληκάρια του μιά από τις πολλές κουρασμένες φρουρές της Κωνσταντινουπόλεως. Η ψυχή του ηρωϊκού νησιού, όπως μας διδάσκει η ιστορία των αιώνων, πάντα αισθανότανε χαρά να ρίχνεται σε ηρωϊκές θανατηφόρες ακροβασίες. Τα παιδιά που γεννηότανε στην Κρήτη πάνω, τρώγοντας τα δροσάτα χορτάρια της, ρουφούσαν και την γνώση των πολιτισμικών αξιών της που εμπόλιαζαν κ’ εκέντριζαν την ψυχή τους.
Είναι και άντρες του Ριαλιού, κι είναι και δυό στο ριάλι
κι άντρες που τσι ζηγιάζουνε, με το μαργαριτάρι.
Μα τι ζητούσαν τάχα οι ακροβάτες αυτοί του θανάτου; να ελευθερώσουν την Πόλη; να φοβήσουν τους μυριάδες των εκπορθητών; να βοηθήσουν ποιον; ή να φέρουν αντιπερισπασμό, τι είδους; για ποιο σκοπό; Για κανένα. Για τίποτε. Μα έτσι για ένα ιλιγγιώδη ακροβατισμό, γιατί το αίμα τους, η ψυχή τους, ο αισθηματικός τους κόσμος τους τραβούσε στο επικίνδυνο αυτό παιγνίδι. Έτσι τους άρεσε και έτσι έκαμαν· από τρελλό ηρωϊκό πείσμα πούναι γεμάτο ωραιότητα, γιατί πηδά πάνω από την ύλη. Ήσαν κολυμπητές πούπαιζαν βουτιά θανάτου από ύψος δυσθεώρατο με μόνο το σκοπό να αισθανθούν την ηδονή του ιλίγγου.
Χάρε δε σε φοβούμαι μπλιό κι ότι κι’ αν θέλεις κάμε
κι’ ανε γυρεύγης να με βρής σου λέω πώς επάμε.
Άμα έπεσε το Βυζάντιο χιλιάδες κατέφυγαν στην Κρήτη πάνω, κι’ αυτή η νέα τόνωσις ισχυροποίησε τις τάσεις του Κρητικού λαού, που αγωνιζόταν να κρατηθή στον εθνισμό του και στη θρησκεία του. Αλλά ήρθε και ο καιρός, που το κύμα των Οθωμανών, των νέων κατακτητών της Ελλάδος, ήθελε ένα Ισχυρό γεφύρωμα για τους μεγάλους θαλασσίους δρόμους του. Η Κρήτη συμμάχησε και αγωνίστηκε τότε μαζί με τους Βενετούς, για ν’ αποκρούσει το νέο μεγάλο κίνδυνο, που κατέβαινε από πάνω. Όσο κι’ αν είχε μισήσει τους Βενετούς, δεν μπορούσε να μείνη αδιάφορος μπρος τα μαρτύρια, που επληροφορείτο ότι υπέφερε ο αδελφός Ελληνικός λαός, από το βάρβαρο κατακτητή. O αγώνας του βάσταξε είκοσι πέντε χρόνια, αλλά στο τέλος υπέκυψε μπρος τον όγκο του εχθρού. Διακόσια είκοσι εννιά χρόνια κράτησε το νέο μαρτύριο του Κρητικού λαού. Στο διάστημα αυτό δώδεκα φορές επαναστάτησε και δώδεκα φορές είδε το αίμα του να ελαττώνεται και τη δύναμη του να μικραίνει. Κι όμως βάσταξε καρτερικά τα κτυπήματα της κακής μοίρας, σαν το αμόνι. Κάθε νέο σκληρό κτύπημα δυνάμωνε την ψυχή του και χαλύβδωνε τα νεύρα του. Κάθε δοκιμασία του έδινε φωτιά, που την αποθήκευε μέσα στην ψυχή του, για να του γίνη μια μέρα φλόγα και να τον φωτίση στον μεγάλο δρόμο της ελευθερίας.
Αυτές είναι με σύντομα λόγια οι ιστορικές συνθήκες που συνετέλεσαν στο να διαμορφωθή ο χαρακτήρας του, και να μαλαχθή η ψυχή του. Από τέτοιο λαό είναι φυσικό να περιμένωμε κάτι αλλοιώτικο, κάτι έξω από το κοινό μέσα στους άλλους. Τα δημοτικά τραγούδια και η λαϊκή ποίησις ενός λαού, ήταν και είναι η πιστοτέρα εικόνα των αισθημάτων του, των φιλοδοξιών του, των γενικωτέρων τάσεων του. Από τα δημοτικά τραγούδια ενός λαού θα δούμε πώς σκέπτεται, πώς αγαπά, πώς μισεί, πώς πονεί, πώς κλαίει, πώς ποθεί, πώς ονειρεύεται και πώς αισθάνεται τη ζωή.
“Στο πι και φι ρίμες και ποιήματα αραδιάζω
και περιπαίζω και επαινώ κι έτσα διασκεδάζω”.
Ή ψυχή του λαού ξεχύνεται ολόκληρη και ατόφια μέσα στο δημοτικό τραγούδι, που για να κρατηθή είναι ανάγκη να τ’ απομνημονεύσουν γενεές γενεών πολλές χιλιετίες. Αλλά ο λαός, κάθε λαός, κρατεί στη μνήμη του μόνο ό,τι αισθάνεται βαθειά και μόνο ό,τι αποτελεί κάτι αληθινό και αγαπητό στον ψυχικό και διανοητικό του κόσμο. Μόνο αυτό ζή αιώνια μες στη ζωή του.

14-11-2009 riza + rizitiko 257 Chaniotes Rizites N. Kydonias

Chaniotes Rizites N. Kydonias


Ε5ρ Ριζίτικο: ΚΑΙ ΜΕ ΤΣΙ ΑΓΓΕΛΟΥΣ ΕΚΑΜΑ
Και με τσ’ αγγέλους έκαμα και με τους αρχαγγέλους
και με τον άγιο Αστρατηγό είχα φιλιά μεγάλη
κι’ εχάρισέ μου ο Αστρατηγός ένα μεγάλο δώρο
του Παραδείσου τα κλειδιά
Όταν τα Άνω θεωρείς τον Άνα προσεγγίζεις
κι’ όταν τη γνώση επιθυμείς γλυκούς καρπούς θερίζεις…

Εις τα χρώματα τσι ανατολής ο νου βουτά τη πένα
και ζωγραφίζει ανάλαφρα Ευρώπη μου εσένα…..
Ε5κ Ανάγνωση Κείμενου: Αλλά αν προχωρήσωμε και στην Κρητική μουσική, τότε θα μείνωμε κατάπληκτοι, γιατί θα ευρεθούμε προ ενός εξαιρετικού πλούτου μουσικών μοτίβων. Η ίδια αυτή μουσική, με την εξέλιξι των μακρών αιώνων, χωρίς να δεχθή κανένα εξωτερικό επηρεασμό από ξένους λαούς, διατηρήθηκε ατόφια και αναλλοίωτη ως σήμερα, προσθέτοντας μόνο κατά τόπους τ απαραίτητα στολίδια. Στην Κρητική μουσική θα δήτε κατακάθαρα γραμμένη τη μακρά ιστορία του λαού αυτού. Εκεί θα βρήτε τα ορμητικά μοτίβα διαρκώς εναλλασσόμενα με τα μοτίβα της γαλήνης και της μακαριότητος και κει θα δήτε ζωγραφισμένες τις τραγικές μεταλλαγές της ζωής του. Μελετώντας την άφθαστη Κρητική μουσική, θα καταλάβετε, γιατί ο Όμηρος μας λέει, πώς πάνω στην ασπίδα του Αχιλλέως ο θεός της τέχνης Ήφαιστος είχε τεχνουργήσει ένα Κρητικό χορό, και θα δικαιολόγησετε τους Σπαρτιάτες, που μετεκάλεσαν κατά την τριακοστή ‘Oλυμπιάδα τον Κρήτα μουσικό, το Γορτύνιο Θαλήτα, για να διδάξη τα υπορχήματα και τους γυμνοπαιδικούς χορούς.
Η Κρητική μουσική, γέννημα του πόνου και της χαράς, εικόνα του Έρωτα και του Χάρου, πήρε κι’ αυτή τη θέσι της στην ψυχή του Κρητικού λαού κι έμεινε κι’ αυτή τόσο δυνατή και τόσο αιώνια, όσο ο ερωτάς και ο χάρος. Από κάθε άλλο λαό ο Κρητικός ένοιωσε την ανάγκη πιότερο, να ξεχύση τα αισθήματα της μεγάλης ψυχής του στα τραγούδια του και στους χορούς του και σ’ αυτά καθρεπτίζεται ολόκληρο το αιώνιο εγώ του και κάθε κίνησις του χορού του είναι ένα κομμάτι παρμένο απ’ την ψυχή του.
Άλλος κοιτάζει το γρεμνό και τονε πιάνει ζάλη
κι άλλος στην άκρη του γρεμνού χορεύει πεντοζάλει
Στη λαϊκή του ποίηση ο Κρητικός λαός ξεχύνει όλη την ψυχικότητά του. Σ’ αυτήν ένας δυνατός ερευνητής εύκολα διακρίνει την ωραία ψυχή του κ’ εύκολα διαπιστώνει την αιωνιότητα του ψυχικού του κόσμου, που παραμένει ρωμαλέος και αναλλοίωτος, από την πρώτη αρχή της εκδηλώσεων του στις τοιχογραφίες της Κνωσού, ως τις τελευταίες του πολεμικές και ερωτικές εκδηλώσεις. O λεπτός και ευγενικός νέος, που μαζεύει κρίνα και κρόκους στις πανάρχαιες τοιχογραφίες της Κνωσού, είναι ο ίδιος και απαράλλακτος σημερινός Κρητικός, που κάνει “το μόσχο πρόγιομα και τη κανέλλα γιόμα” και που γλυκομασεί τη ζάχαρι, για να φιλήση την καλή του στο στόμα. Μετά την ανάλυσι αυτή φαντάζομαι πως δεν θα εκπλήσσεται πια όταν διαβάζη τον “Ερωτόκριτο”, και όταν θα ακούη τα υπέροχα δίστιχα του Κρητικού λαού, όπως και όταν θα αντικρύζη τις θαυμαστές αγιογραφίες της Κρητικής ζωγραφικής τέχνης, της οποίας το κορύφωμα υπήρξε η άφθαστη τέχνη του υπέροχου Γκρέκο.
-Μα ελάτε, ελάτε λοιπόν στην Κρήτη για λίγες μέρες μόνο, για να δήτε το δροσάτο νησί μας να σπαρταρά σε πράσινους οργασμούς. Ελάτε να δήτε τα παιγνίδια της θάλασσας μας, που άλλοτε αγριεμένη κτυπά τα σκληρόβραχα ακρογιάλια μας ζητώντας τους παλιούς Κουρσάρους κι’ άλλοτε χαδιάρα και μαλακή γλείφει τις αμμουδιές μας φλοισβίζοντας γλυκά, σα να τραγουδά ερωτικά τραγούδια στις αθάνατες νύμφες, που κρατούν το γυμνό τους χορό αιώνες αιώνων.Ελάτε ν’ ανεβούμε στα χιονισμένα της βουνά για να πάρετε την κάθετη, τη μελωδική ιδέα του ύψους, που μόνο στα βουνά των νησιών μπορείτε, να πάρετε και να αισθανθήτε ένα καινούργιο θεό μεγαλουργίας να ξεπετά γύρω σας και μέσα σας! Ελάτε να δήτε τα λυγερά μας παλληκάρια να σέρνουν τον άλλοτε μαλακό και άλλοτε άγριο χορό τους, για να λάβετε μία ιδέα της δυνατής Δωρικής φυλής με τη βαρειά, αλλά γρήγορη, κίνησί της. Ελάτε ν’ αντικρίσετε το γλυκό χαμόγελο του διαβάτη που ανοιχτόκαρδα σας φωνάζει από μακρυά το παληό “Πολλά τα έτη σας” και μπήτε στο φτωχικό του καλύβι, για να πεισθήτε, πώς και το κομμάτι το ψωμί, πούχει για τα παιδιά του, με χαρά το δίνει στον ξένο, γιατί μέσα του βοούν ακόμα όλες οι εντολές του Ξενίου Διός. Ελάτε να σας πούμε την ιστορία της μαρτυρικής μας ζωής, για να μάθετε από που ξεκινήσαμε, από ποια τραγικά στάδια περάσαμε, πώς αντικρίσαμε τις τρικυμίες της ζωής μας, πώς εζούσαμε, πώς εθρηνούσαμε, πώς αγαπούσαμε, και πώς πεθαίναμε, και τότε θα μας αισθανθήτε, θα μας σεβασθήτε και θα μας αγαπήσετε περισσότερο.

14-11-2009 riza + rizitiko 275 Chaniotes Rizites N. Kydonias

Chaniotes Rizites N. Kydonias

ΣΤ6ρ Ριζίτικο:το συγκατηγορηματικό άπειρον
Από την ακρη των ακριων ώστε να πας στην άλλη
εχουσι ταβλες αργυρες στρομια μαλαματενια
ποτήρια με τις ερωθιες κι οποιος τα δη πλανατε
κι’ επερασε ενας βασιλιας κι ιδε dα κι’ επλενευθη
Χριστε μην ημουν βασιλιας Χριστε μην ημουν ρηγας
να πεζευνα να καθιζα…..

14-11-2009 riza + rizitiko 256 Chaniotes Rizites

Chaniotes Rizites


ΣΤ6κ Ανάγνωση Κείμενου: Γ) Η γλώσσα και οι Παραδόσεις μας (οι Θεικές)
Η γλώσσα, ο έναρθρος και έλλογος λόγος. Το κύριον ανθρώπινον χαρακτηριστικόν, η ιδιότης που τόσο καθοριστικά διακρίνει διαχωρίζει τον ομιλούντα “μέροπα” από το κραυγάζον ζώον, αφού όπως ορίζει ο Αριστοτέλης εις την Ποιητικήν: “Των θηρίων εισίν αδιαίρετοι οι φωναί”.
Τα Ριζίτικα εκτός των μουσικών και γνωσιολογικών τους νοημάτων μεταφέρουν και μέρος του γλωσσικού πλούτου από τα ιστορικά και προϊστορικά χρόνια. Μπορεί να πει κανένας πως δεν είναι άσματα δημοτικά των δύσκολων καιρών, που πλαταίνουν οριζόντια στο χώρο εξαιτίας των συνθηκών και των εξαιρετικών γεγονότων μα Ύμνοι πατρογονικοί που κινούνται κάθετα από τα έσχατα βάθη του χρόνου σε μια περιορισμένη τοπική κοίτη, μέσα στο απρόσιτο κάστρο των Λευκών Ορέων στις «ρίζες», εκεί που κρατήθηκαν αναλλοίωτες και ζωντανές όλες οι καταβολές της φυλής.Το τραγούδι αυτό εκφράζει διάτονα την ψυχική επαφή των ανθρώπων με τους προγόνους, το περιβάλλον και την ιστορία. Για το λόγο αυτό τα «Ριζίτικα» δεν είναι τραγούδια του καιρού με σύγχρονα ποιητικά και μουσικά μέτρα, αλλά κοινοί και γενικώτερα κανόνες που αναδείχνουν ολόκληρη την ψυχική οντότητα της φυλής μας , είναι τα ίδια πανάρχαια μελωδικά απηχήματα, που αναφέρει ο Αιλιανός στον αυστηρό κι απαράγραφο τόνο της υποθήκης: «Κρήτες τους παίδας τους ελεύθερους μανθάνειν πρώτον τους νόμους εκέλευον μετά τινος μελωδίας, ίν’εκ της μουσικής ψυχαγωγώνται και ευκολώτερον αυτούς τη μνήμη διαλαμβάνωσι και ίνα μη τι των κεκωλυμένων πράξαντες, αγνοία πεποιηκέναι απολογίαν έχωσι. Δεύτερον δε μάθημα έταξαν τους των θεών ύμνους μανθάνειν. Τρίτον τα των αγαθών ανδρών εγκώμια». Αλλο ενα αρχαίο κείμενο που δείχνει Θεϊκή την προέλευση των παραδόσεων της Κρήτης έχει ως εξής: “Oι Κρήτες ους ο θεός εκάλεσεν ιερείς του ιδίου ναού εις Πυθώ, άρχονται της ανόδου προς τους Δελφούς, πορευόμενοι δια της στενής κοιλάδος του Παρνασσού. Και ο μεν Απόλλων ηγείται ηδύτατα κιθαρίζων και ευμαλέστατα ορχούμενος, οι δε Κρήτες έπονται τω θεώ προς την Πυθώ ευρύθμω ποδί προβαίνοντες και άδουσι κατά το είδος των Κρητών Ιή Παιάνα, ωδήν μελίφθογγον, οίαν η μούσα έθηκεν εν τοις στήθεσιν αυτών”. Τα ριζίτικα τραγούδια η μουσική και η ποίηση της Κρήτης που δόξα το Θεό είναι ακόμα ζωντανά αποτελούν ίσως μοναδικό φαινόμενο αυτοσυντήρησης, αντοχής, και αντιστάσεως ενάντια στη φθορά και το ξεθώριασμα που επιφέρει ο χρόνος. Με αυτά μεγαλώνουμε αυτά διαμορφώνουν τον χαρακτήρα μας
Έχοντας υπ’ όψη και το αξιόλογο βιβλίο του βαθύ εξ άλλου μελετητή της κρητικής μουσικής μουσικοκριτικού Γ. Ι. Χατζιδάκι διατύπωνε τότε τα τελικά συμπεράσματα μεταξύ των οποίων τα σπουδαιότερα είναι:
“Η ρυθμική αγωγή ρυθμική των “Ριζίτικων Τραγουδιών” ξεφεύγει σχεδόν πάντοτε από τα σημερινά τονικά μέτρα της ποίησης. Ακολουθεί την παράδοση του αρχαίου μέλους και πάνω σ’ αυτήν έχει προσαρμοσθεί ο μουσικός ρυθμός του στίχου. “Η σύγχρονη ποίηση του Ριζίτικου Τραγουδιού και μετά τη γλωσσική διαμόρφωση πάνω στα σύγχρονα λεκτικά μέτρα, ακολούθησε τους παμπάλαιους σκοπούς που κινούνται στα όρια των αρχαίων παραδόσεων και μουσικών εκφράσεων. η ποίηση δηλαδή των τραγουδιών αυτών έγινε φορέας των αρχαίων μουσικών τόνων, χωρίς να υπάρχει οργανική επαφή μεταξύ του σημερινού ποιητικού έργου και του αρχαϊκού μέλους”.
O Γ.Ι. Χατζιδάκης, παραδέχεται πως η μουσική των ριζίτικων τραγουδιών είναι συνέχεια της αρχαίας και συμπεραίνει “ότι τα κρητικά τραγούδια δεν ομοιάζουν από μουσικής απόψεως, με τα τραγούδια της ηπειρωτικής Ελλάδος. Ταύτα παρουσιάζουν έναν όλως ιδιοσύστατον μελωδικόν και ρυθμικόν τύπον”. Το σπουδαιότερο όμως συμπέρασμα του αποκαλύπτει πως η μουσική των τραγουδιών αυτών “ετήρη κατ’ ανάγκην την προσωδίαν της λαλουμένης γλώσσης και όταν η μελωδία συνήντα συλλαβάς του ποιήματος με μακρά ή βραχέα φωνήεντα παρέτεινε ή εβράχυνεν αναλόγως την διάρκειαν του μουσικού φθόγγου” Πολλοί ριζίτες φροντίζουν για την διάσωση των αρχαίων αυτών ύμνων που όμως χρήζει μεγάλης προσοχής η σωστή απεικόνιση και καταγραφή τους, το να ξέρεις ένα ριζίτικο να το λες έχοντας τα πρωτογενή ακούσματα, αυτό είναι το πιο σωστό, να εκφράζεις αυτό που ξέρεις αλλά καλά, όπως το ακούς . Αρκετές φορές μπορεί να μη γνωρίζουμε τη σημαίνει μια λέξη επειδή δεν χρησιμοποιείται στη καθ’ ομιλημένη αλλά το σίγουρο είναι πως πάντα κάποιοι φροντίζουν να μείνουν αναλλοίωτες οι παραδώσεις μας και προπάντων η γλώσσα μας. Η Ελληνική γλώσσα ανακηρύχτηκε πρόσφατα από την UNESCO σαν παγκόσμια επίσημη γλώσσα των επιστημών.

Φαίνεται πως το Σύμπαν ολόκληρο απέναντι στη πανανθρώπινη συνείδηση προβάλλει ένα ελάχιστο μόριο της θετικής του όψης. Πέρ’ απ’ αυτό ένα άλλο σύστημα αρνητικό μέσα από το Χάος, δημιουργεί καινούργιους κόσμους που κινούν τη μοίρα του παντός και κάνουν την ανθρώπινη ψυχή ν’ αναζητεί και να ονειρεύεται με ακόρεστο πάθος το άγνωστο.
ας ήξερα που μένει ο αϊτός που βασιλεύει τ’ άστρο
που μεροξημερόνεστε που το δικό σας κάστρο…

Chaniotes Rizites

14-11-2009 riza + rizitiko 256 Chaniotes Rizites

Η7ρ Ριζίτικο: Αναζήτηση της γνώσης + των πραγματικών αξιών
..του φεγγαριού θαν’ακλουθώ να παν να βασιλέψω
να παν να βρω τη θάλασσα να την αναρωτήξω,
πού κάνει ο Ήλιος κολατσιό που κάνει ο Ήλιος γιόμα
πού ξημεροβραδιάζεται…..

φεγγάρι μου ζηλεύγω σου στη λαμπηρότητά σου
ήθελα να σ’ ακλούθουνα στα βασιλέματά σου…

…..σε νιους λιανού χοχλιού γαστρη θα κάμω ένα ντουκιανη
να κατσω μεσα να πουλω κερακια και λιβανι…..
Η7κ Ανάγνωση Κείμενου: Όλα τα στοιχεία που αποτελούν και συνθέτουν το πολιτιστικό μας γίγνεσθαι είναι ανεξάρτητες συμπαντικές οντότητες δημιουργημένες από την συσσώρευση αρχέγονης γνώσης. Κάθε μονάδα μεταφέρει και περιέχει την προσωπική της ιστορία ως ένα σύνολο εικονιστικών ιδιοτήτων, είναι μοναδική και

δεν ταυτίζεται με καμία άλλη. Κάθε μονάδα είναι ένας καθρέπτης του σύμπαντος. Καθρεπτίζει το σύμπαν από μία συγκεκριμένη οπτική γωνία, έτσι ώστε όντας διαφορετική από κάθε άλλη, να συμφωνεί συγχρόνως μαζί της. Η ζωή, όπως βιώνεται και ο θάνατος, όπως δεν βιώνεται, ανήκουν στην περιοχή του φαινομένου.

ΑΝΤΡΑΣ ΡΙΖΙΤΗΣ : ΠΙΝΑΚΑΣ ΡΟΥΣΕΤΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΚΗ


Ριζίτικο:Ακούστε ήντα μηνύσανε του Άδη οι αντρειωμένοι
Ακούστε ήντα μηνύσανε του Άδη οι αντρειωμένοι
να τωνε πάσιν άρματα μολύβια και μπαρούτι
και πόλεμο θα κάμουσι του χάρου δίχως άλλο
για δε τονε βαστούνε μπλιό να περμαζώνει τσι άντρες
να παίρνει τσ’ άντρες τσι καλούς…
O κόσμος είναι στρογγυλόςκαι πάντα κύκλους φέρνει
και έχει και μιαν αναφορά να δίδει και να παίρνει…
Ακόμα, μελετώντας τους Αρχαίους θα διαπιστώσουμε τη σχέση και με την Σωκρατική, την Πλατωνική και την Αριστοτελική σκέψη, σε πολλές μαντινάδες και ριζίτικα. Δηλαδή μεταφέρεται η γνώση σε απλούστερη μορφή και πολλές φορές με παραβολικό τρόπο ή ακόμα και με κωδικά μηνύματα που μόνο οι βαθιά γνωρίζοντες μπορούν να εξηγήσουν για να κατανοηθεί από τους απλους ανθρώπους
Και το χαράκι του βουνού ευαισθησία έχει
καμιά φορά βγάζει νερό και σαν το δάκρυ τρέχει… .

Μόνο εκείνος που αγαπά μπορεί να το πιστέψει
τσι αγάπης το συναίσθημα τη σταματά τη σκέψη…..
Δεν τραγουδούμε ούτε χορεύουμε με το μυαλό, τραγουδούμε και χορεύουμε με τη ψυχή. Στα Ριζίτικα και εις τις ρίμες δεν έχουμε το δικαίωμα να κάμωμε κανένα σχολιασμό δια το λόγο ότι αυτός ποτέ όσο και αν το προσπαθήσουμε δεν θα μπορέσει να περιγράψει την θεία επικοινωνιακή αίσθηση που βιώνουμε τραγουδώντας.Το ριζίτικο και ο “χορός των Κουρητών” σαν αρχέγονες μορφές έκφρασης μόνο τις αισθάνεσαι. Το ριζίτικο δεν περιγράφεται με λόγια, είναι μία αίσθηση από άνω και προς τα άνω συμπαντικής Θείας προέλευσης.
…Λογήματα γραφήματα έπρεπε να τα λέμε
αν γράφονταν κι αν λέγονταν τα αισθήματα που καινε.
Άνθρωπος: (άνω-θρώσκω) είναι το μέλος της πολιτικής κοινότητας της πόλεως. O Πολίτης άνθρωπος. Άνθρωπος έξω τόπου και συναθρώπων αποτελούντων το πολιτικοκοινωνικόν πλαίσιο και την προέκταση της ζωής του δεν είναι δυνατόν να νοηθεί κατά τους Έλληνας. Διότι φυσικοί, υλικοί, πνευματικοί, και ψυχικοί δεσμοί ακατάλυτοι, συνδέουν τον άνθρωπο τόσο με το έδαφος και την φύσιν της πατρίδος του όσον και με τους ανθρώπους του οι οποίοι ζουν εις το ίδιο έδαφος και εις την ίδια φύση. (“Κουροτρόφος Γη” λέγει ο Αισχύλος). O αρχαίος ελληνικός κόσμος είναι κόσμος εμφορούμενος από αισιόδοξο αντίληψη της ζωής και από τη χαρά της πνευματικής και καλλιτεχνικής δημιουργίας και μορφώσεως. Κεντρική μορφή του είναι ο Πολίτης Άνθρωπος, ο επιτυγχάνων την αυθυπόστατον ανάπτυξιν της προσωπικής του οντότητος και την πνευματικο-πολιτική του τελείωσιν μόνο εις το πλαίσιο ελευθέρας, δικαιοκρατούμενης και οργανικώς συντεταγμένης πολιτικής κοινωνίας. Θεμελιώδεις αξίες εις τις οποίες ανήχθη ο Αρχαίος Ελληνικός λόγος είναι:
Το Άληθες, το Αγαθόν, το Καλόν, το Ελεύθερο, το Μέτρο.
O υγιής ανθρωπισμός δεν είναι ιστορία και γνώση και μάθηση περί των Αρχαίων και χάριν των αρχαίων, αλλά μόρφωση δια των αρχαίων και της παράδοσης χάριν του συγχρόνου πολιτισμού και της συγχρόνου ζωής. O ανθρωπιστής ο προσφέρων εκουσίως ολόκληρο το είναι του εις την μορφωτικήν επιρροήν των Ελλήνων ζει μέσα του την αφύπνιση κρυμμένων συμπαντικών δυνάμεων. Η αρχαία γνώση και μάθηση μεταφέρεται αναλλοίωτη μέσω των ριζίτικων που έχουν πολύ βαθιά γνωσιολογικά νοήματα, συμπαντικής προέλευσης. O Ελληνισμός είναι ένας πολυδιάστατος οργανισμός, που αναπτύσσεται μεταβάλλεται, μα πάντα κρατεί τις καταβολές εκείνες που τον συντηρούν, τον τρέφουν και τον ανανεώνουν. Κι όπως κράτησε η αιώνια πνευματική μας οντότητα στο γλωσσικό μας αίσθημα μυριάδες χαρακτηριστικές έννοιες λόγου, σχεδόν αμετάβλητες, κι η λαϊκή μας συνείδηση διατήρησε διάφορα ήθη έθιμα και προγονικές αρετές και συνήθειες, έτσι ακριβώς και το υψηλό μουσικό αισθητήριο της φυλής μας ανανέωνε, στο πέρασμα του χρόνου, τις αρχαϊκές μελωδίες, χωρίς αυτές να χάνουν το χρώμα, τη δύναμη και το αρχικό τους μεγαλείο. Αιωνία η μνήμη σε αυτούς τους Ήρωες και Ηρωίδες του Αρκαδίου που υπερασπίστηκαν αυτές τις αξίες και θυσίασαν τη ζωή τους για να ζήσουν οι άλλοι, δεν θυσίασε τους άλλους για να ζήσουν αυτοί

14-11-2009 riza + rizitiko 277 Chaniotes Rizites n.Kydonias

Chaniotes Rizites N.Kydonias


Θ8ρ ΡΙΖΙΤΙΚΟ :Πότε θα κάμει ξαστεριά πότε θα φλεβαρίσει
Πότε θα κάμει ξαστεριά πότε θα φλεβαρίσει
να πάρω το τουφέκι μου την όμορφη πατρώνα
να κατεβώ στον Oμαλό τη στράτα των Μουσούρων
να κάμω μάνες δίχως γιους γυναίκες δίχως άντρες
να κάμω και μωρά παιδιά να κλαιν δίχως μανάδες
να κλαιν τη νύχτα για βυζί και την αυγή για γάλα
και τ’ αποξημερώματα για τη γλυκιά τους Μάνα
πότε θα κάμει ξαστεριά…
ΚΡΗΤΗ ΧΟΡΟΣ ΡΙΖΙΤΙΚΑ

ΚΡΗΤΗ ΧΟΡΟΣ ΡΙΖΙΤΙΚΑ

14-11-2009 riza + rizitiko 318 ΡΙΖΙΤΕΣ ΜΕ ΤΟΝ ΔΗΜΑΡΧΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΜΑΛΙΑ ΚΑΡΠΑΔΑΚΗ

318 ΧΑΝΙΩΤΕΣ ΡΙΖΙΤΕΣ ΜΕ ΤΟΝ ΔΗΜΑΡΧΟ ΝΙΚΟ ΣΑΡΑΝΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΜΑΛΙΑ ΚΑΡΠΑΔΑΚΗ


 ΧΑΝΙΩΤΕΣ ΡΙΖΙΤΕΣ

ΧΑΝΙΩΤΕΣ ΡΙΖΙΤΕΣ

ΑΦΗΓΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: ΑΜΑΛΙΑ ΚΑΡΠΑΔΑΚΗ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΡΗΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ

ΑΦΗΓΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: ΑΜΑΛΙΑ ΚΑΡΠΑΔΑΚΗ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΡΗΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ

ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: ΜΟΥΖΟΥΡΑΚΗΣ Δ ΕΥΤΥΧΗΣ/ Mouzourakis Eftichis, Συγγραφέας
ΚΕΙΜΕΝΑ: ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΜΟΥΖΟΥΡΑΚΗ ΕΥΤΥΧΗ Ρίζα,Ριζίτικο,Ριζίτης

Όρκος των Ελλήνων στις Πλαταιές (479 π.Χ.)

Ἀναρτήθηκε Σεπτεμβρίου 14, 2009 ἀπὸ musurus
Κατηγορίες: Uncategorized

Όρκος των Ελλήνων στις Πλαταιές (479 π.Χ.)
________________________________________

ΟΥ ΠΟΙΗΣΟΜΑΙ ΠΕΡΙ ΠΛΕΙΟΝΟΣ ΤΟ ΖΗΝ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ ΟΥΔΕ ΚΑΤΑΛΕΙΨΩ ΤΟΥΣ ΗΓΕΜΟΝΑΣ ΟΥΤΕ ΖΩΝΤΑΣ ΟΥΤΕ ΑΠΟΘΑΝΟΝΤΑΣ,
ΑΛΛΑ ΤΟΥΣ ΕΝ ΤΗι ΜΑΧΗι ΤΕΛΕΥΤΗΣΑΝΤΕΣ ΤΩΝ ΣΥΜΜΑΧΩΝ ΑΠΑΝΤΑΣ ΘΑΨΩ.
ΚΑΙ ΚΡΑΤΗΣΑΣ ΤΩι ΠΟΛΕΜΩι ΤΟΥΣ ΒΑΡΒΑΡΟΥΣ ΤΩΝ ΜΕΝ ΜΑΧΕΣΑΜΕΝΩΝ ΥΠΕΡ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΠΟΛΕΩΝ ΟΥΔΕΜΙΑΝ ΑΝΑΣΤΑΤΟΝ ΠΟΙΗΣΩ, ΤΑΣ ΔΕ ΤΑ ΤΟΥ ΒΑΡΒΑΡΟΥ ΠΡΟΕΛΟΜΕΝΑΣ ΑΠΑΣΑΣ ΔΕΚΑΤΕΥΣΩ.
ΚΑΙ ΤΩΝ ΙΕΡΩΝ ΤΩΝ ΕΜΠΡΗΣΘΕΝΤΩΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑΒΛΗΘΕΝΤΩΝ ΥΠΟ ΤΩΝ ΒΑΡΒΑΡΩΝ ΟΥΔΕΝ ΑΝΟΙΚΟΔΟΜΗΣΩ ΠΑΝΤΑΠΑΣΙΝ, ΑΛΛ ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΤΟΙΣ ΕΠΙΓΙΓΝΟΜΕΝΟΙΣ ΕΑΣΩ ΚΑΤΑΛΕΙΠΕΣΘΑΙ ΤΗΣ ΤΩΝ ΒΑΡΒΑΡΩΝ ΑΣΕΒΕΙΑΣ.

Δε θα προτιμήσω τη ζωή από την ελευθέρια, ούτε τους αρχηγούς μου θα παρατήσω, είτε ζωντανούς είτε νεκρούς, αλλά όσους συμπολεμιστές μου σκοτωθούν στη μάχη θα τους θάψω.
Και, νικητής στον πόλεμο κατά των βαρβάρων, δεν θα βλάψω καμία από τις πόλεις που πολέμησαν για την Ελλάδα, εκείνες όμως που πήραν το μέρος του βαρβάρου θα τις κάνω φόρου υποτελείς.
Και κανένα απ’ τα ιερά, που οι βάρβαροι πυρπόλησαν ή γκρέμισαν, δεν θ’ ανοικοδομήσω αλλά θα τ’ αφήσω να μένουν στους μεταγενέστερους μνημεία της βαρβαρικής ασέβειας.

(Λυκούργος, Κατά Λεωκράτους, 81
και Ηρόδοτος, Ζ,131)
Το χρυσό τρίποδο των Πλαταιών
Αναπαράσταση του χρυσού Τρίποδου των Πλαταιών,αφιερωμένο στους Δελφούς,από το ένα δέκατο των λαφύρων,μετά την μάχη (479 π.Χ.). Στα σώματα των τριών μπρούτζινων φιδιών, ήταν χαραγμένα τα ονόματα των πόλεων που έλαβαν μέρος.
Τα σώματα των τριών φιδιών του Τρίποδου των Πλαταιών, μεταφέρθηκαν στην Κωνσταντινούπολη από τον
αυτοκράτορα Κωνσταντίνο, όπου βρίσκονται έως σήμερα στην πλατεία του Ιπποδρομίου. Τα ονόματα των πόλεων που πήραν μέρος στην μάχη, είναι γραμμένα επάνω στα σώματα


Παρακολουθῆστε

Νὰ ἔρχεται κάθε νέο ἄρθρο στὰ εἰσερχόμενά σας.

Ὑπάρχουν ἤδη 2,115 συνδρομητές. Ἐγγραφῆτε καὶ σεῖς.